Δώρο

Στίχοι: Δημήτρης Μητσοτάκης
Μουσική: Δημήτρης Μητσοτάκης
Πρώτη εκτέλεση: Εύα Λαύκα

Ποιος είπε πως ο στίχος και τα μαθηματικά δεν έχουν κοινά σημεία; Έτσι κι αλλιώς τα μαθηματικά γενικά έχουν αντίκτυπο στους περισσότερους τομείς της ζωής μας. Στο συγκεκριμένο τραγούδι τουλάχιστον, στιχουργικά, μπορούμε να βρούμε πολλές αναφορές. Το πρώτο με το δεύτερο κουπλέ είναι σαν δύο ίδιες μαθηματικές εξισώσεις, αλλά με διαφορετικά νούμερα. Τέλος, αξίζει να πούμε πως το παρόν τραγούδι προέρχεται από τον πρώτο δίσκο των Ευδαιμόνων που κυκλοφόρησε το 2010.

Από τα χίλια χρώματα δεν είδα μόνο ένα
…«χρώματα», μια λέξη που όταν την διαβάσεις το πρώτο πράγμα που σου έρχεται είναι κάτι από την παιδική σου ηλικία, μαρκαδόροι, νερομπογιές, πινέλα, ακουαρέλες κ.α., το δεύτερο που έρχεται σε εμένα είναι το παραμύθι και αυτό το τραγούδι έχει στοιχεία παραμυθιού
και από τις χίλιες μουσικές μονάχα μια δεν ξέρω
…«μια» η πιο σημαντική λέξη στο στίχο, αν και μονοσύλλαβη
μα εγώ θα ψάξω ζωγραφιές, θα ψάξω στα τραγούδια
…εδώ κάνει το «άθροισμα»
στα πιο κρυμμένα όνειρα θα μπω για να στα φέρω
…κι εδώ τη «διαίρεση»

Δε διαλέγει ακτή το κύμα
ούτε χώμα η βροχή
το κορμί φωλιά γυρεύει
και ορίζοντα η ψυχή
 

Από τις χίλιες θάλασσες η μια δε μ’ έχει βρέξει
…εδώ μπορεί να φανεί η δύναμη του στίχου, μιας και όπως έχουμε πει, τον στίχο τον γράφουμε μιλώντας. Έχουμε ακούσει δηλαδή μία φράση και έπειτα την προσαρμόζουμε στο στίχο. Ας πούμε, «η Ευρώπη βρέχεται από τις τάδε θάλασσες» έτσι ο στιχουργός άλλαξε λίγο τη σειρά των λέξεων ανάλογα με το μέτρο και άφησε μόνο το ρήμα, και έτοιμος ο στίχος
…επίσης την πρώτη φορά που ακούσαμε αυτή τη φράση, ίσως να ήταν στο μάθημα της γεωγραφίας
κι από τις χίλιες χαραυγές μια μ’ έχει αφήσει πίσω
…ήδη είπαμε ότι το τραγούδι έχει σχέση με τα μαθηματικά και όχι μόνο στη δομή, αλλά και σε έννοια, ο στιχουργός μας έχει μιλήσει για χίλια χρώματα, μουσικές, θάλασσες και χαραυγές, όλα αυτά μαζί μας κάνουν 4000, αλλά τα πράγματα που αγνοεί, αλλά και που είναι τα πιο σημαντικά είναι 4. Για φανταστείτε αύριο να βρέξει, και μετά από λίγο να εμφανιστεί το ουράνιο τόξο και να λείπει μια ολόκληρη απόχρωση, το τοπίο δεν θα είναι ανολοκλήρωτο;
μα θ’ ανεβώ στον ουρανό, στα κύματα θα πέσω
…τι πιο ωραίο πράγμα να πεις σε αυτόν που αγαπάς, αυτόν εδώ το στίχο; τουλάχιστον αφού δε λέμε «σ’ αγαπώ», ας ψιθυρίσουμε αυτόν τον στίχο…
σ’ ένα ταξίδι ατέλειωτο θα μπω να σ’ τις χαρίσω

…τα όσα είπαμε για τον προηγούμενο στίχο, ισχύουν και για αυτόν, με μόνη διαφορά τη διάρκεια, «ταξίδι ατέλειωτο», δηλαδή για πάντα
…ακόμα φαίνεται η καλή κλιμάκωση που έχει κάνει ο Μητσοτάκης, μιας και στον πρώτο κουπλέ, ο τρίτος και ο τέταρτος στίχος είναι αισθητά πιο αδύναμοι
…επίσης το θέαμα που λέγαμε λίγο πριν, ίσως και να σωθεί, ίσως να συμπληρωθεί…
 

Δε διαλέγει ακτή το κύμα
ούτε χώμα η βροχή
το κορμί φωλιά γυρεύει

…το κορμί όμως μπορεί να διαλέξει την ακτή και τη βροχή
και ορίζοντα η ψυχή
…τέλος, το κορμί, το σώμα μας, ο στιχουργός το θέλει να είναι δίπλα σε μια φωλιά, σε μια αγκαλιά, σε κάτι κοντινό και οικείο, αλλά η ψυχή, αυτό δηλαδή που δεν μπορούμε να το ελέγξουμε και να καταλάβουμε επ’ ακριβώς τι είναι, το θέλει να βρίσκεται σε έναν ορίζοντα, όπου και αυτό δεν ξέρουμε απόλυτα τι είναι, πέραν τούτο, ότι είναι κάτι απέραντο.

_
Το άρθρο γράφτηκε 23.12.2012 για λογαριασμό του “Ορφέα”.
photo: Γιώργος Ιατρίδης

Blues on the road

Στίχοι: Άλκης Αλκαίος
Μουσική: Θάνος Μικρούτσικος
Πρώτη εκτέλεση: Χρήστος Θηβαίος

Τα λόγια περισσεύουν για τον αείμνηστο Άλκη Αλκαίο. Στιχουργός με ποιητική γραφή, μας έχει χαρίσει ένα σωρό τραγούδια που θα τα τραγουδάμε για καιρό. Ενδεικτικά θα αναφέρω το «Ερωτικό», τη «Ρόζα», το «Πρωινό τσιγάρο», τα «Φύλλα αλκαλικά» και τόσα άλλα. Σήμερα θα προσπαθήσουμε να προσεγγίσουμε ένα τραγούδι που δεν είναι και τόσο γνωστό. Από το δίσκο «Υπέροχα μονάχοι» που βγήκε το 2006. Τους στίχους σε όλο το δίσκο επιμελήθηκε ο Αλκαίος, τη μουσική ο Θάνος Μικρούτσικος και τις ερμηνείες μοιραστήκαν ο Χρήστος Θηβαίος, ο Μανώλης Μητσιάς, ο Μικρούτσικος και από δύο συμμέτοχες σε ντουέτο η Ρίτα Αντωνοπούλου και η Μαρία Σπυροπούλου.

Όλα πεζά και μαγικά
μετέωρα και οριστικά,

…ένα παιχνίδι με τις αντιθέσεις που κάνουν πολλοί στιχουργοί, για να δείξουν πόσο λίγο απέχει η μία πλευρά από την άλλη
…ο Αλκίνοος ας πούμε λέει: “απ’ της ψυχής μου το ιερό, ως της ζωής μου το μπουρδέλο”
…ο Αλκαίος έλεγε: “άγιος κολασμένος που ξέμεινε στη γη”
…το συμπέρασμα αν θέλαμε να το γενικεύσουμε είναι πως η αγάπη, με το μίσος, είναι πολύ κοντά, για να μην πούμε ότι βρίσκονται στο ίδιο σημείο
μοιάζουν σ’ αυτόν το κόσμο.
…και ύστερα έρχεται η κατάληξη
Κι εγώ στην άσωτη ζωή
φύλλο στου ανέμου την πνοή,

…αυτό εδώ το στιχάκι είναι η αφορμή που ασχολήθηκα με ολόκληρο το τραγούδι
…αν προσέξετε όμως, η ουσία του, είναι τόσο, μα τόσο ασήμαντη, όχι όμως το νόημα του!
χαράζω και νυχτώνω.
…μια εικόνα μοναξιάς, όπου πάλι παίζει με τις αντιθέσεις
…στίχος του Γιώργου Γαρεφαλάκη στο δίσκο Χειμωνανθό λέει πως: “στις αντιθέσεις είναι η γοητεία”…

Πέρασα μπόρες και φωτιές
…ξανά και πάλι αντιθέσεις
ήπια παράφορες ματιές,
και τώρα εδώ στα ξένα…

…εδώ λογικά δεν έχει πάει σε κάποια χώρα του εξωτερικού, αλλά παρομοιάζει τον τόπο του ξένο, απόμακρο
Ανάβω ευχές και προσευχές
για τις αστείρευτες ψυχές,
για σένα και για μένα.

…και κάπου εδώ ξεπηδάει ένα «εσύ», μια άλλη ύπαρξη

Δεν έχω τόπο,
…το ρεφρέν συνεχίζει τον προηγούμενο στίχο, αυτό δηλαδή που λέγαμε για τα ξένα
εσύ ο τόπος μου και ο χρόνος.
…και ακόμα μας ξαναεπαναφέρει το «εσύ», δίνει συντεταγμένες με αυτό το στιχάκι, σε ένα τόπο όμως που δεν έχουν πάει γεωγράφοι
Δεν ξέρω τρόπο,
ο μόνος δρόμος ειν’ ο δρόμος.
…το ρεφρέν κλείνει με ένα κορυφαίο στίχο, ένα απόφθεγμα ζωής, που καλό θα ήταν να κατανοήσουμε όλοι τη σημασία του. Η σημασία του στίχου είναι πως δεν πρέπει να τα παρατάμε ποτέ, και πάντα να προσπαθούμε, πάντα να συνεχίζουμε τον σκοπό μας που κατεβήκαμε στη γη
…“δε ξέρω τρόπο”, άλλες φορές ο Αλκαίος κρύβει λόγια, εδώ μας το λέει φάτσα φόρα, δεν είναι οι τρόποι που μετράνε, το μόνο που υπάρχει είναι να συνεχίσουμε να βαδίζουμε σε αυτό που μας παιδεύει, που μας κουράζει, και που στο τέλος μας ευχαριστεί, γιατί έτσι είναι ένας δρόμος
…επίσης καταρρίπτει ένα γνωμικό που λέμε συνέχεια, ότι δεν μετράνε τα λόγια αλλά οι πράξεις, στο ρεφρέν αυτό μετράει η προσπάθεια, χωρίς να κοιτάζεις πίσω και να σταματάς

Δραπέτες άγιοι και ληστές,

…οι αντιθέσεις συνεχίζονται
…μια άλλη ωραία και εμφανής αντίθεση βρίσκεται στο τραγούδι του Αλέξανδρου Εμμανουηλίδη “Όμορφοι και ηττημένοι”, ο στίχος λέει: “πόρνες μαζί και άγιοι”
μιλούν για το αύριο και το χτες
με λόγια κουρασμένα.

…αυτοί οι δύο στίχοι μου θυμίζουν τον Λιακόπουλο
Πίνουν της λήθης το κρασί
σ’ αχαρτογράφητο νησί,
και με ρωτούν για σένα.

…και κάπου εδώ γίνονται αναφορές στους προηγούμενους στίχους. Πρώτον, όπως είπαμε ο Αλκαίος έδωσε καθαρά συντεταγμένες σε ένα μέρος, νησί για την ακρίβεια, που δεν έχει χαρτογραφηθεί, όπου εκεί βρίσκεται και ο ίδιος, αλλά η άλλη ύπαρξη αγνοείται

Και εγώ τους λέω είσαι παντού,
…ένας πολύ ερωτικός στίχος, απλοϊκά γραμμένος
στο Μεξικό στο Κατμαντού,
…εδώ βέβαια μας ορίζει γεωγραφικές συντεταγμένες, αν και σε πολλά τραγούδια του ο Αλκαίος κάνει αναφορές σε τόπους, στο Μετς, στην Αμοργό, στο Πόρτο Ρίκο, στο Παρίσι κ.α
μετάξι στα κουρέλια.
…ακόμα άλλη μία αντίφαση
Στα όνειρα των εραστών,
στα δάκρυα των ποιητών
και στων τρελών τα γέλια.

…το τραγούδι κλείνει υπέροχα, με την κάθε προηγούμενη λέξη να προσδιορίζει, να εκφράζει, να συνεχίζει, να συμπληρώνει, τόσο όμορφα την άλλη

Δεν έχω τόπο,
εσύ ο τόπος μου και ο χρόνος.
Δεν ξέρω τρόπο,
ο μόνος δρόμος ειν’ ο δρόμος.

…ο τίτλος του κομματιού μας κάνει ακόμα μία αντίθεση, μιας και είναι στα αγγλικά, φυσικά “δένει” πάρα πολύ καλά με το νόημα του τραγουδιού, όπου το τραγούδι μοιάζει να είναι ένα ωραίο οδοιπορικό αναζητώντας το άλλο μισό, και καθ’ όλη τη διάρκεια του ταξιδιού να παίζουν μουσικές από blues

_

Το άρθρο γράφτηκε 13.11.2012 για λογαριασμό του “Ορφέα”.

Λίγα ψίχουλα αγάπης

Στίχοι: Κώστας Βίρβος
Μουσική:
Σταύρος Τζουανάκος
Πρώτη εκτέλεση:
Σταύρος Τζουανάκος & Έφη Νερούτσου (Ντουέτο)

Στο συγκεκριμένο τραγούδι δε χωράνε πολλά σχόλια, έτσι θα μείνουμε περισσότερο στην ουσία και δε θα σχολιάσουμε τόσο πολύ στίχο το στίχο.

Δε θέλω πλούτη να μου δώσεις και παλάτια
δε θέλω λούσα όπως άλλες που γυρνάς

…να και μια γυναίκα που αρνείται τα λεφτά
λυπήσου μόνο της καρδιάς μου τα κομμάτια
και πες μου λίγο τη φτωχή πως μ’ αγαπάς

…δύο λέξεις αρκούν, μόνο δυο λέξεις αρκούν για να αποτινάξουμε την ανημπόρια της ζωής

Λίγα ψίχουλα αγάπης σου γυρεύω
κι ως την άλλη μου ζωή θα σε λατρεύω

Αυτά τα λίγα ψίχουλα κι αν θα μου τάξεις
σου τα πληρώνω με οποιαδήποτε τιμή

…«πληρώνω», μία λέξη που φέρνει ωραία αντίθεση με όλα όσα πραγματεύτηκαν στο πρώτο κουπλέ
…«τιμή», διπλή έννοια, κάτι που είναι ωραίο να υπάρχει στα τραγούδια
και θα τα πάρω κι αν ακόμα τα πετάξεις
όπως πετάνε σ’ ένα σκύλο το ψωμί
…στο στίχο και γενικά στη λογοτεχνία, αν μια παρομοίωση είναι καλή τότε αναδεικνύετε πάρα πολύ το έργο, έτσι κι εδώ, βλέπεις μπροστά σου όλη την εικόνα

Λίγα ψίχουλα αγάπης σου γυρεύω
κι ως την άλλη μου ζωή θα σε λατρεύω

…κι από αυτή, μέχρι και την άλλη ζωή… θα σε λατρεύω, αγαπώντας την παραμικρή σου πράξη και την ελάχιστη στιγμή που μου χάρισες, και εδώ υπάρχει μια δυνατή εικόνα, μια μεταφορά, ο στίχος με την “άλλη ζωή…”

Ακούγοντας το τραγούδι, καταλαβαίνει κανείς πως τη δεκαετία του ‘70 τα πράγματα ήταν διαφορετικά, σίγουρα ήταν διαφορετικά. Μόνο από αυτούς τους δέκα στίχους μπορούμε να πούμε πως τότε η ζωή ήταν καλύτερη σε κάποιους τομείς, κι ας ήταν φτωχότερη κι ας είχε λιγότερες ανέσεις. Τα περισσότερα τραγούδια για παράδειγμα, που είναι γραμμένα στη δεκαετία του ‘70, ‘80 για να μην πάω πιο πίσω, είναι γραμμένα με μια καθαρή γραφή και απλή, γιατί πολύ απλά και οι άνθρωποι τότε είχαν τα ίδια χαρακτηριστικά, με συνέπεια να αντανακλούν στο χαρακτήρα. Σήμερα τα τραγούδια δεν έχουν καμιά σχέση με αυτό εδώ το διαμαντάκι, τα περισσότερα υμνούν τη μοναξιά και επίσης είναι δύσκολα στην κατανόηση. Οι στιχουργοί τώρα βάζουν δύσκολες λέξεις, πρώτον για να αναδείξουν τη γραφή τους, και δεύτερον, για να κρύψουν τα κενά από το χαρακτήρα τους.

_

Το άρθρο γράφτηκε 28.09.2012 για λογαριασμό του “Ορφέα”.

Σωπαίνω δε μιλώ

Στίχοι: Δημήτρης Βαβλιάρας
Μουσική: Δημήτρης Βαβλιάρας
Πρώτη εκτέλεση: Γιώργος Κοντορίκος 

Σωπαίνω δε μιλώ μα ο νους μου πάλι κράζει
και τούτη η σκέψη η τρελή κλαίει κι αναστενάζει
…υπάρχει γλυκός αναστεναγμός; ναι, υπάρχει, αυτός του έρωτα, αλλά ακόμα υποθέτουμε πως μιλάει για έρωτα, σε λίγο θα το επιβεβαιώσουμε…

Σωπαίνω δε μιλώ μα δε βαστώ τα μάτια
…ένας από τους πιο αγαπημένους μου δεκαπεντασύλλαβους μιας και η πρώτη ενέργεια της σιωπής, συγκρούεται όμορφα με μια άλλη αίσθηση και αναπόφευκτα συμβαίνει αυτό που συμβαίνει, ο πόνος δηλαδή
που όλο γυρεύουν να τη δουν και γίνονται κομμάτια

…αυτός ο στίχος μας επιβεβαιώνει αυτό που ήδη είπαμε
…και ουσιαστικά κλιμακώνει αλλά και θερμαίνει το τραγούδι

Σωπαίνω δε μιλώ πονώ και μαραζώνω
…ο στιχουργός εδώ μας βάζει τέσσερα ρήματα σε μόνο ένα στίχο, δείγμα της μεγάλης του στενοχώριας και απογοήτευσης, τέσσερα ρήματα που υμνούν τη μοναξιά, και επίσης κάτι ακόμα σημαντικό, δείχνει μεγάλη “μαγκιά” πως σκάρωσε αυτό εδώ το στιχάκι ο στιχουργός, σπάνιο φαινόμενο σε έναν μόνο στίχο τέσσερα ρήματα
…επίσης παίζει με τα συνώνυμα, μιας και τα δύο πρώτα και τα δύο τελευταία έχουν περίπου την ίδια ετοιμολογία, ακόμα ένα χάρισμα

και για χατίρι σου θαρρώ στο παραθύρι λιώνω
…«θαρρώ», «παραθύρι», λέξεις που προσδιορίζουν χρονολογία, ότι δηλαδή το τραγούδι είναι μιας παλιότερης εποχής, τότε που συμβαίναν τα ωραία, και τα αγόρια κάνανε καντάδες στα κορίτσια, όχι όπως σήμερα, που αφιερώνουν τραγούδια σε ηλεκτρονικούς τοίχους…
κι όταν περάσεις μη ντραπείς έχω μεγάλο δρόμο
…ένα «γεια», ακόμα και αν περάσεις και δεν πεις τίποτα, αρκεί για να απαλύνεις τον πόνο κάποιου… έτσι, για λίγο κουράγιο…
… ενώ όλοι οι άλλοι στίχοι ήταν χωρισμένοι ανά δύο, ήταν δηλαδή το τραγούδι δομημένο ανά δύο στιχάκια… ο τελευταίος στίχος μένει “ξεκρέμαστος”, γιατί άραγε;

_

Το άρθρο γράφτηκε 03.09.2012 για λογαριασμό του “Ορφέα”.
photo: Knas Viam

Κωφάλαλος πόθος

Στίχοι: Ορέστης Ντάντος
Μουσική: Ορέστης Ντάντος
Πρώτη εκτέλεση: Ορέστης Ντάντος 

Κωφάλαλος πόθος άχρηστες γνώσεις δυσοίωνες προγνώσεις
…αυτός ο στίχος αποτελείται από τις τρεις διαφορετικούς στίχους:
…«Κωφάλαλος πόθος», πόθος ο όποιος δεν μπορεί να εκφραστεί και κατά συνέπεια δεν μπορεί να ακουστεί
…«άχρηστες γνώσεις», γνώσεις που έρχονται κατ’ ευθείαν από την τηλεόραση ή από τα lifestyle περιοδικά και κατακλύζουν το μυαλό μας, και πια, δεν μπορεί να χωρέσει τα ουσιώδη
…«δυσοίωνες προγνώσεις», βλέπε Λιακόπουλο, ωροσκόπια και άλλα τέτοια παράδοξα

δερματολογικές διαγνώσεις
Ψυχογενείς ταχυκαρδίες οξείες αναφυλαξίες ενδοψυχοπαθολογίες

…αυτούς τους δύο στίχους ο Ντάντος πρέπει να τους πηρέ κατ’ ευθείαν από κάποια διάγνωση γιατρού ή από κάποιο συνταγολόγιο…
…«ενδοψυχοπαθολογίες» όποιος μου βρει μεγαλύτερη λέξη που έχει μπει σε ελληνικό τραγούδι κερδίζει…
…είναι πραγματικά άξιο λόγου αυτή η γραμμή που ακολουθεί ο Ντάντος, αυτές οι λέξεις με τις μεγάλες συλλαβές κανονικά δε θα έπρεπε να χωράνε σε κανένα τραγούδι, μιας και καταργούν την μουσικότητα αλλά και την μελωδικότητα

ψάχνεις να βρεις τις αιτίες ψάχνεις να βρεις τις αιτίες

στο τέλος μένεις όπως όλοι με τις ίδιες απορίες
…«όλοι» η πιο σημαντική λέξη σε αυτούς τους δύο στίχους μιας και εκφράζει τη μάζα, το πλήθος

Ξανά οι ίδιες ιστορίες καινούριες συνεδρίες και χάπια για τις αϋπνίες
…κάποιες λέξεις πιστεύω πως όταν γράφεται ένα κομμάτι πρέπει αναπόφευκτα να μπουν και να τοποθετηθούν μέσα στο τραγούδι, εδώ οι λέξεις αυτές είναι το «ξανά» όπου μας συνεχίζει το νόημα αλλά και το «συνεδρίες» όπου περικλείει και συμπληρώνει τους προηγούμενους ιατρικούς στίχους, ή όρους
ψάχνεις κι εσύ τις αιτίες ψάχνεις κι εσύ τις αιτίες
στο τέλος μένεις όπως όλοι με τις ίδιες απορίες
οι γιατροί ποτέ δεν ξέρουν το γιατί οι γιατροί ποτέ δεν ξέρουν το γιατί

…ωραίος στίχος μιας και παίζει με τους ήχους των λέξεων

Όταν γυρνάει η ζωή σου τούμπα
βρες μια ζεστή αγκαλιά κι ακούμπα

…θα έλεγα και πριν να γυρίσει…
πριν να κλατάρει το κορμί πριν χάσεις το μυαλό σου
ρίξε νεράκι στο κρασί γαμώ τον εγωισμό σου

…«νεράκι» προσέξτε το υποκοριστικό, μπορεί να είναι μετρικά σωστό από τη λέξη «νερό» αλλά τίποτα δεν είναι τυχαίο, ελάχιστη προσπάθεια άμα κάνουμε, όλα θα είναι καλύτερα
…εδώ φαίνεται πεντακάθαρα η γραμμή που ακολουθεί ο Ντάντος στα τραγούδια του, ή τέλος πάντων στα περισσότερα. Τα νοήματα που θέλει να μας περάσει μας τα λέει φάτσα φόρα, χωρίς υπεκφυγές και αλληγορίες, πράγμα ωραίο

Όταν γυρνάει η ζωή σου τούμπα
βρες μια ζεστή αγκαλιά κι ακούμπα
πριν να κλατάρει το κορμί πριν χάσεις το μυαλό σου

…«κλατάρει» λέξη γεννημένη από την σύγχρονη κοινωνία, και μια λέξη που θα την ακούσεις, κυρίως σε συνεργεία…
ρίξε νεράκι στο κρασί γαμώ τον εγωισμό σου
…μιας και τα τραγούδια του όπως είπαμε δεν είναι και τα πλέον μελωδικά, βρίσκει άλλους τρόπους για να έχουν χρώμα, παίζει με τους ήχους των συμφώνων και έτσι κρατάει τις ισορροπίες

Όλοι γυρνάμε σα χαζοί γύρω απ’ τον εαυτό μας
και σπαταλάμε τη ζωή γαμώ τον εγωισμό μας

…ένα πολύ ωραίο ρεφρέν, που θα μπορούσε κάλλιστα να είναι και γραμμένο σε κάποιο τοίχο ή να αποτελεί σύνθημα για την νεολαία

Τα τραγούδια του Ντάντου όπως είπαμε και πριν, έχουν μια υβριστική γλώσσα ειδικότερα τα τραγούδια του πρώτου δίσκου. Επίσης, πολλά δεν ακολουθούν το μέτρο και τη ρήμα, έτσι γίνονται ξεχωριστά, αλλά και λιγότερο μελωδικά.
Εγώ πάντως θα συνιστούσα σε όποιον νέο γράφει ή ασχολείται με το τραγούδι, να προσπαθήσει να αποκτήσει δικά του εκφραστικά μέσα και χαρακτηριστικά, χαρακτηριστικά που λείπουν από το ελληνικό τραγούδι και που θα το κάνουν καλύτερο.
Επί πρόσθετα, εδώ μπορουμε να καταλάβουμε τη διαφορετικότητα των ανθρώπων.
Ανάλογο τραγούδι -αλλά με μια ποιητική γραφή- που μιλάει για τον εγωισμό είναι το «Αίμα» σε στίχους Στέλλας Βλαχογιάννη, από το «Έχω ένα σχέδιο» του Θέμη Καραμουρατίδη.

_

Το άρθρο γράφτηκε 02.08.2012 για λογαριασμό του “Ορφέα”.

Αχ, να σε δω

Στίχοι: Ορφέας Περίδης
Μουσική: Ορφέας Περίδης
Πρώτη εκτέλεση: Ορφέας Περίδης

Για να καταλάβετε καλύτερα αυτό το τραγούδι, χρειάζεται να σηκωθείτε όρθιοι, να γίνετε για λίγα λεπτά ηθοποιοί και να διαβάσετε το παρακάτω τραγούδι σαν να ήταν ένας μονόλογος που θα έπρεπε να απαγγείλετε σε ένα θέατρο. Επίσης, για να μπείτε στο πετσί του ρόλου χρησιμοποιήστε τα χέρια σας και κάντε με χειρονομίες ότι ακριβώς λέει ο στίχος. Έτσι κι αλλιώς όπως λέει και ο Θηβαίος, ένας στιχουργός όταν γράφει ένα κομμάτι, πρέπει να το απαγγέλει με δυνατή φωνή.

Από τα βάθη της ψυχής
…δείξτε που ακριβώς είναι η ψυχή για εσάς
κι από του νου τα ύψη
…μέχρι που φτάνει το ανάστημά σας;
απ’ το βυθό της θάλασσας
…δείξτε, όπου κι αν μένετε πού είναι η θάλασσα
ως τις βουνοκορφές
…δείξτε ακόμη που περίπου είναι τα βουνά
ψάχνω να σε βρω
…θυμηθείτε τώρα ένα αγαπημένο σας πρόσωπο

Μια σφαίρα υγρή γύρω απ’ τη γη
…ναι, κάντε ένα κύκλο γύρω από τον εαυτό σας
μια ουράνια δεξαμενή
…«δεξαμενή» από τις πιο ωραίες λέξεις που μπορεί να συναντήσουμε μέσα σε ένα τραγούδι
εκεί που λούζονται οι ψυχές
πριν να χαθούν στο σύμπαν
…εδώ ο Περίδης μας δίνει την δικιά του εξήγηση για την μεταθάνατο ζωή, πως όταν φεύγουμε από αυτό το κόσμο, καλλωπιζόμαστε και ομορφαίνουμε για να πάμε κάπου αλλού
με ένα πήδο ένα πρωί
να μπω με μια βουτιά εκεί
…κάντε ένα αλματάκι και φανταστείτε τον παράδεισο
απ’ τον βυθό, απ’ τον πάτο
να δω τα πάνω κάτω
…συνεχίστε να κάνετε τις κινήσεις με τα χέρια, όπως εσείς θέλετε
να βρω όλα τα χαμένα
ίσως να βρω κι εσένα

…φανταστείτε ξανά τον άνθρωπό σας

Αχ, να σε βρω, αχ, να σε βρω
μόνο για λίγο να σε δω

…τώρα μπορείτε να τραγουδήσετε το ρεφρέν, δυνατά, χωρίς φόβο, αλλά με πάθος
ν’ ακούσω τη σκιά σου
να μου φωνάζει γεια σου

…η ποίηση συναντάει την απλότητα και μέσα από την ρουτίνα της καθημερινότητας γεννιέται ο έρωτας

Ακούς στα δέντρα τα πουλιά
άνθρωποι είναι με φτερά
που φέρνουν τα μηνύματα
από τον άλλο κόσμο

…οι ερμηνείες του Περίδη συνεχίζονται για τον άλλο κόσμο, εξάλλου μπορεί να έχει και δίκαιο, αφού κανένας μας δεν ακούει πουλιά να κελαηδούν…
…ένα πολύ μικρό μειονέκτημα, αφού γίνεται συνίζηση μεταξύ «ακούς στα» και χάνεται ένα μικρό νόημα

Φυσάει αέρας στα κλαδιά
μου απαντούν ψιθυριστά

…ο ίδιος ο στιχουργός παίζει με τα νοήματά του, και έτσι συνεχίζεται ωραία το τραγούδι
κι αυτό που ψάχνεις θα στο πουν
τα πιο βαθιά πηγάδια

…«πηγάδι» ένα μέρος σκοτεινό, υγρό και συνήθως μεγάλης έκτασης
…δηλαδή, μέσα από τη μοναξιά, τον πόνο και τα χρόνια, θα μάθεις αυτό που θέλεις

Έψαξα γη και ουρανό
μια περπατώ και μια πετώ

…ρήματα που δένουν απόλυτα με τον πρώτο στίχο
στων δύο κόσμων το κενό
να βρω την χαραμάδα

…για εμένα ο καλύτερος στίχος του τραγουδιού, αφού η «χαραμάδα» συμβολίζει, την απλότητα, συμβολίζει ότι χρειάζεται να ικανοποιούμαστε με το λίγο, θα μπορούσε να γράψει για καταρράκτες ή για αξιοθέατα, μα η ομορφιά κρύβεται στα αθέατα…

Στα βάθη των ωκεανών
ακούω τον ήχο των σεισμών

…βλέπετε εδώ, πως ο στίχος παγώνει, δεν μπορώ να σχολιάσω κάτι, είναι απλά ένας ωραίος στίχος αλλά δεν μου μεταφέρει καμία εικόνα
…παρ’ όλα αυτά είναι βοηθητικός στίχος, αφού το νόημα συμπληρώνεται μετά

κι από την γη που άνοιξε
…σύμβαση πριν, νόημα τώρα
περνάω στον κάτω κόσμο
να βρω όλα τα χαμένα
ίσως να βρω κι εσένα

…ο σχολιασμός έρχεται μέσα από το μύθο
…α και κάπου εδώ μπορείτε να καθίσετε…

Το συγκεκριμένο τραγούδι είναι μια μεταφορά του αρχαίου ελληνικού μύθου «Ορφέας και Ευρυδίκη» όπου ο Ορφέας, φυσικά, είχε κλίσει στη μουσική, έπαιζε άρπα και λύρα. Όποιος κι αν άκουγε τις μελωδίες, ακόμη και τις φάλτσες πραγματικά μαγευόταν. Η μοίρα όμως χτύπησε το μελωδό, και η Ευρυδίκη, η γυναίκα του, αρρώστησε πολύ βαριά και μεταφέρθηκε στον κάτω κόσμο. Ο Ορφέας μαθαίνοντας την είδηση αυτή, κίνησε γη και ουρανό, πάνω και κάτω κόσμους, μέχρι που έφτασε στον Άδη, εκεί όπου βρισκόταν η αγαπημένη του. Για να τη σώσει όμως υπήρχε ένας πολύ δύσκολος όρος, που του έθεσε ο χάροντας και αυτός ήταν να μην κοιτάξει την Ευρυδίκη, παρά μόνο όταν φτάσουν στον πάνω κόσμο. Κατά την διάρκεια της διαδρομής όμως ο ευαίσθητος Ορφέας δεν άντεξε και την κοίταξε. Σχεδόν ακαριαία η γυναίκα του πέθανε πάνω στα ανήμπορα χέρια του, επίσης δεν είχε δεύτερη ευκαιρία για να την φέρει πίσω. Απαρηγόρητος όπως ήταν και χωρίς εμπνεύσεις, ο Ορφέας πέθανε μετά από λίγο καιρό.

_

Το άρθρο γράφτηκε 17.07.2012 για λογαριασμό του “Ορφέα”.
photo: Γιώργος Ιατρίδης

Το παπάκι

Στίχοι: Νικόλας Άσιμος
Μουσική: Νικόλας Άσιμος
Πρώτη εκτέλεση: Χαρούλα Αλεξίου & Νικόλας Άσιμος

Έχω ένα παπάκι να μου κάνει πα
…για όλη τη στροφή του τραγουδιού, αν δεν είχαμε ακούσει το τραγούδι πρωτύτερα και δεν γνωρίζαμε τίποτα για τον Νικόλα θα νομίζαμε πως είναι κάποιο τραγούδι που απευθύνεται σε παιδιά του δημοτικού ή ακόμα και του νηπιαγωγείου. Εξάλλου με μια μικρή αναζήτηση στο διαδίκτυο το τραγούδι το έγραψε για να νανουρίζει την κόρη του. Το θέμα είναι όμως, πώς το συγκεκριμένο τραγούδι έγινε τεράστια επιτυχία; Και δεν εννοώ πως πούλησε πλατινένιους δίσκους, αλλά να έχει ακουστεί τόσο πολύ
Αλλά ας κάνουμε ακόμα μια στάση, ο πρώτος, πρώτος στίχος ενός τραγουδιού φέρει όλη την έμπνευση που έχει ένας άνθρωπος μέσα του. Είναι η ιδέα που δεν έχει υποστεί καμία, μα καμία επεξεργασία, οπότε καταλαβαίνουμε πόση αγάπη κουβαλούσε ο Νικόλας μέσα του
να μου κάνει πα, πα, πα
…συνεχίζει ακόμα πιο «παιδικά»
Και ένα κουνελάκι που όλο μου κουνάει
…είχε αποφασίσει να εξωτερικεύσει όλη την αγάπη που διέθετε και με όπλο την απλότητα, να ταράξει τις εφησυχασμένες μας αισθήσεις
που όλο μου κουνάει τ’ αφτιά
…και τον έρωτα που διέθετε στα μύχια της ψυχής του, επίσης δε γνωρίζουμε αν αυτά τα ζωάκια ήταν αληθινά ή ψεύτικα. Αν ήταν ψεύτικα, το τραγούδι γίνετε ακόμα πιο δυνατό, μια και δίνει ζωή σε κάτι άψυχο

Και δε μου καίγεται καρφί
αν εσύ περνάς και δε μου ξαναμιλάς
…δυστυχώς δεν μπορούμε να χωνέψουμε πως κάποιος άλλος αρνείται τον έρωτά μας. Πολλές φορές δινόμαστε εξ ολοκλήρου χωρίς να περιμένουμε την απάντησή του… Όμως εδώ, ξεπερνά την πικρία και λέει με τον πιο προφορικό λόγο πως, «δε μου καίγεται καρφί», άλλο ένα δείγμα ατέρμονης αγάπης και όχι αδιαφορίας

Ίσως να ξανάρθεις όταν θα έχω πια
όταν, θα έχω πια χαθεί
…η ζωή είναι πολύ μικρή, και για τον Νικόλα η ζωή ήταν ακόμα μικρότερη, δε χρειάζεται να αρνούμαστε κάτι όταν ο μισός μας εαυτός θέλει να το κάνει, σίγουρα θα θέλει να το κάνει και ο άλλος μισός, ας αφήσουμε τον εγωισμό στην άκρη κι ας συναντήσουμε κατάματα την αλήθεια, ειδικότερα σε έναν καιρό που οι αυτόχειρες πληθαίνουν
κι ή θα μ’ έχουν θάψει ή θα έχω μα
ή θα έχω μαραθεί
…ας μου εξηγήσει κάποιος, πως ένα δεντράκι ή ένα λουλούδι μπορεί να μαραθεί από μόνο του;
…ο μόνος λόγος που βρίσκω είναι, πως μάλλον οι γύρω του δεν το πότιζαν

Και ας μη σου καίγεται καρφί
Και ας συνήθισες και ας συνήθισες και εσύ
…«γαμημένη συνήθεια» όπως λέει και το τραγούδι του Στόκα. Αλλά και η «Αφήγηση» του Σεφέρη εναρμονίζεται γλυκά με το τραγούδι του Άσιμου

Το παρόν τραγούδι αποτελεί παράδειγμα για όσους γραφούν στίχο ή ασχολούνται με την λογοτεχνία ή ακόμα και με την Τέχνη γενικότερα. Αφενός, για να γράψεις ένα τέτοιο έργο πρώτα απ’ όλα πρέπει να έχεις ερωτευτεί, να έχεις χωρίσει, να έχεις ταξιδέψει, να έχεις γελάσει, να έχεις πονέσει και ξανά από την αρχή και μετά πάλι. Και αφετέρου, να έχεις καταλήξει πως τα ωραία πράγματα είναι τα απλά. Είναι αυτά που προσπερνάμε και δεν τα κοιτάζουμε καν… ένα παπάκι, ένα λαγουδάκι…
Δοκιμάστε να γράψετε ένα τραγούδι για κάτι ασήμαντο, για κάτι που δεν είναι ούτε άξιο λόγου, ή για ένα αγαπημένο σας αντικείμενο, αλλά μην γράψετε για το iPad ή για την καινούρια σας τηλεόραση LED.

_

Το άρθρο γράφτηκε 08.06.2012 για λογαριασμό του “Ορφέα”.

Σαν εσένα

Στίχοι: Παύλος Παυλίδης
Μουσική: Ξύλινα Σπαθιά
Πρώτη εκτέλεση: Ξύλινα Σπαθιά

Τις περισσότερες φορές ακούμε τα τραγούδια χωρίς να αφουγκραζόμαστε τους στίχους. Τα ακούμε ενώ οδηγούμε στο αμάξι, ή χαζεύοντας στον υπολογιστή ή ακόμη και σε μια συναυλία. Είναι πολύ διαφορετικό το να πάρεις ένα τραγούδι και να το διαβάσεις. Να το διαβάσεις πεζά, όπως θα έκανες με ένα ποίημα ή με κάποιο βιβλίο. Διεισδύεις καλύτερα στη δυναμική του στίχου.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα για εμένα αυτό το τραγούδι, μιας και έχουμε συνηθίσει τα τραγούδια του Παυλίδη να μας ξεσηκώνουν, όπως το «Λιωμένο παγωτό», ο «Βασιλιάς της Σκόνης» και τόσα άλλα, αλλά πίσω από αυτό το “ξεσήκωμα” κρύβεται ένας μαγικός στίχος.

Θα ‘θελα να ‘μουν σαν εσένα
…υπάρχουν φορές που όλοι έχουμε πει πως θα θέλαμε να είμαστε σαν αυτόν, επειδή έχει χρήματα ή επειδή έχει αναγνώριση. Εδώ όμως η ζήλεια αντικαθίσταται με την επιθυμία
ιστιοφόρο με τα πανιά του ανοιγμένα
…αν προσέξετε, τα περισσότερα τραγούδια μιλάνε για όνειρα ή για φτερά που πρέπει να ανοίξουν… εδώ ο στιχουργός λέει ακριβώς το ίδιο πράγμα, αλλά με μια τελείως διαφορετική περιγραφή, επίσης μας δίνει την εικόνα και του αέρα, αλλά και της θάλασσας. Πρώτα όμως της θάλασσας
αυτούς που με οδηγούν στην καταιγίδα
σε κάθε αμμουδιά να τους χαρίζω μια πατρίδα
…εδώ κρύβεται όλη η καλοσύνη και η αμέριστη αγάπη που μπορεί να έχει ένας άνθρωπος

Θα ‘θελα να ‘μουν σαν εσένα
ένα δεντράκι με τα κλαδιά του απλωμένα
…είναι ωραίο στα τραγούδια να χρησιμοποιούμε λέξεις που δεν τις ακούμε συχνά… Ίσως σε μερικούς θα πήγαινε το μυαλό σε ποιητικές λέξεις… Ο Παυλίδης το έκανε αυτό μόνο με τη λέξη «δεντράκι»
να μη λυπάμαι, να μην καταλαβαίνω
αυτούς που με πετάνε στη φωτιά να τους ζεσταίνω
…σιγά, σιγά το τραγούδι κλιμακώνει όλο ένα και πιο πολύ, επίσης για εμένα αυτός ο στίχος θα μπορούσε να είναι αφορμή για έμπνευση για κάτι μεγαλύτερο λογοτεχνικά. Κάποιο διήγημα ή ακόμα και ένα βιβλίο

Θα ‘θελα να ‘μουν σαν εσένα
έρημος φάρος πάνω σε βράχια φαγωμένα
…η απόλυτη εικόνα μοναξιάς, αν προχωρούσαμε λίγο το στίχο παραπάνω, θα μπορούσαμε να πούμε πως μέσα στο φάρο κατοικεί κάποιος άνθρωπος, έτσι το συναίσθημα της μοναξιάς μεγαλώνει
να ‘χει χρόνια να περάσει από μπροστά μου το καράβι
…και αμέσως μετά, να ‘χει χρόνια να περάσει από μπροστά μου κάποιος δικός του άνθρωπος
μα εγώ να αναβοσβήνω κάθε βράδυ
…μα εγώ να λάμπω, που; στο σκοτάδι

Θα ‘θελα να ‘μουν σαν εσένα
περιστεράκι με τα φτερά του μαδημένα
…πάλι ο Παυλίδης χρησιμοποιεί υποκοριστικό, ένδειξη τρυφερότητας
να στέκομαι μετά τις Συμπληγάδες
…πολύ ωραίο εδώ, το «μετά τις», έχει ξεπεράσει δηλαδή όλα τα εμπόδια της ζωής
και να κοιτάζω πώς περνούν του κόσμου οι φυγάδες
…με την πρώτη ανάγνωση ο στίχος αυτός νομίζεις πως έχει διαφορετικό νόημα με τους τρεις τελευταίους προηγούμενους, αφού και οι τρεις μιλάγανε για την αγάπη χωρίς καθόλου όρια. Εδώ αν θέλαμε να προσεγγίσουμε το στίχο θα λέγαμε πως τους ανθρώπους που βοήθησε, δηλαδή σε αυτούς που χάρισε την πατρίδα αν και τον οδήγησαν στο κακό, σε αυτούς που ζέστανε αν και τον πετάξανε στη πυρά, και σε αυτούς που ήταν εκεί για να τους δείχνει τη στεριά αν και δεν τον σκέφτηκαν στα μοναχικά βράδια, όλους αυτούς και ακόμα παραπάνω τους συνάντησε νικητές, και στη θέα τους νομίζω πως χάρηκε.
Τέλος, με τη φράση «με τα φτερά του μαδημένα» φέρνει στο νου μου τη φράση του Καβάφη στην «Ιθάκη» «Καλλίτερα χρόνια πολλά να διαρκέσει• και γέρος πια ν’ αράξεις στο νησί»

Ακούγοντας το τραγούδι μετά την επεξεργασία πάλι δεν μένω ικανοποιημένος, έχει πάρα πολύ ωραία νοήματα, τα οποία χάνονται στις καταιγίδες και στις Συμπληγάδες.
Κλείνοντας θα πω, πως στο άκουσμα της «Σιωπής», ένα άλλο πολύ ωραίο του Παυλίδη, έχω “φτιαχτεί” καλύτερα στο να προσέξω τους στίχους, βοηθάει βέβαια και το αργό tempo. Δε θα πω πως ο Παυλίδης έχει γράψει λάθος μουσική, σε καμία περίπτωση, -δεν ξέρω και πολλά για τη μουσικη- αλλά νομίζω πως το αδίκησε λίγο. Ή τέλος ήταν τόσο δυνατοί οι στίχοι, που ίσως να μη γινόνταν να γραφτεί κάτι “αντάξιο”.

_

Το άρθρο γράφτηκε 29.04.2012 για λογαριασμό του “Ορφέα”.
photo: Γιώργος Ιατρίδης

Ψυχές

Στίχοι: Λίνα Δημοπούλου
Μουσική: Νότης Μαυρουδής
Πρώτη εκτέλεση: Μελίνα Ασλανίδου

Υπάρχουν άνθρωποι που έρχονται στη γη
για να πληρώσουν κάποιων άλλων αμαρτίες
…πέρα από τις αμαρτίες (και κυρίως για τον πρώτο στίχο) νομίζω πως ο κάθε άνθρωπος με την γέννησή του έχει ένα χρέος· κάτι για το οποίο βρέθηκε πάνω στη γη, άλλο που μετά παρεκκλίνει και αστοχεί λίγο…
…όμως είναι και βαθιά πολιτικός στίχος

λέγονται άγγελοι και είναι αληθινοί
…εδώ γίνεται μια αντίφαση, «άγγελοι» και «αληθινοί», υπάρχουν όμως φορές που η μεταφορά γίνεται κυριολεξία, για κάτι ανάλογο θα προσπαθήσει να μας πείσει η στιχουργός
…σε αυτόν τον στίχο δε, στηρίζεται πάνω-κάτω όλο το τραγούδι

…αστοχία στο μέτρο, αφού πρέπει να τονιστεί η δεύτερη συλλαβή στο «λέγονται»
κι είναι κρυμμένοι σε αφώτιστες γωνίες
…μου φέρνει μνήμες από την «σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού», όπου δεν νοείτω φεγγάρι και να μην είναι φωτεινό, να λάμπει!

Υπάρχουν άνθρωποι που έρχονται στη γη
…συνέχεια με τον ίδιο ακριβώς στίχο, παρ’ όλα αυτά είναι ωραίο γιατί συνεχίζεται το τραγούδι χωρίς να χαθεί ούτε μια στιγμή συγκέντρωσης μας
σε κάποιους άλλους να χαρίσουν τα φτερά τους

…εδώ γίνεται σύμβαση για τους αγγέλους που μας ανάφερε πιο πάνω και γεμίζει το στίχο με το ρήμα «χαρίζω»
κάποτε μένουνε μονάχοι και γυμνοί
με άδεια χέρια και κουρέλια την καρδιά τους

…εγώ θα έλεγα πως η υπερβολική αγάπη δεν κάνει καλό, η μηδενική το ίδιο, αν ας πούμε κρατάγαμε το ένα φτερό και δίναμε το δεύτερο στον άνθρωπο που αγαπάμε;

Υπάρχουν άνθρωποι που έρχονται στη γη
κι ώσπου να λήξει στη ζωή η βάρδιά τους
…εδώ συνεχίζεται η ομοιοκαταληξία της προηγούμενης στροφής και κάνει το τραγούδι πιο μελωδικό, πιο πλούσιο
…με τη λέξη «βάρδια» καταλαβαίνουμε τα εξής:
α. σαν να το κάνουν για επάγγελμα (κάτι σαν εθελοντική εργασία), ο σκοπός που λέγαμε πιο πριν
β. γέννηση μέχρι θάνατος, αλλά το λέει καλύτερα ο Καζαντζάκης:
“Ερχόμαστε από μια σκοτεινή άβυσσο· καταλήγουμε σε μια σκοτεινή άβυσσο· το μεταξύ φωτεινό διάστημα το λέμε Ζωή.”

κυκλοφορούν παραμιλώντας στη βροχή
μα δεν τους βλέπεις ούτε ακούς τα βήματά τους
…αντίφαση νούμερο δύο, ενώ στην αρχή μας λέει πως κυκλοφορούν, ύστερα μας λέει πως δεν τους βλέπεις, θέλει να μας πει πρώτον, ότι τις ώρες που κυκλοφορούν, οι περισσότεροι άνθρωποι «λείπουν από τη ζωή», οι ώρες δηλαδή είναι από τα μεσάνυχτα μέχρι και το ξημέρωμα
…και δεύτερον είναι αυτό που χαρακτηριστικά λέει ο Εξυπερύ στον Μικρό Πρίγκιπα, “…Είναι απλό: Μόνο με την καρδιά μπορείς και βλέπεις καλά. Τα μάτια δεν μπορούν να δούνε την ουσία…”

Είναι ψυχές που συναντήσαν το Θεό
τη μέρα που έκανε κι εκείνος το ρεπό του

…εδώ η στροφή μοιάζει να είναι εκτός τραγουδιού αλλά για εμένα πατάει καλύτερα από κάθε άλλη
…αρχικά ανατρέπει όλο το τραγούδι, λέει δηλαδή πως δεν υπάρχει κανένας αναμάρτητος και ακόμα πως βρήκαν το Θεό σε μια στιγμή αδυναμίας…
Δική του αρχικά, αλλά και δικιά τους, για τις ψυχές δηλαδή
κι έτσι εκπέσανε για πάντα στον
καημό
…”εκπέσανε”, σίγουρα δεν είναι και η πιο εύηχη λέξη για τραγούδι
μοιραίοι κι όμορφοι σα θάλασσες του νότου
…μα και ο καημός έχει ομορφιά
…πάρα πολύ καλή η τελευταία ομοιοκαταληξία, συνδέοντας δύο λέξεις με μία


Το τραγούδι μας τα έχει πει όλα, χωρίς στην ουσία να μας έχει πει τίποτα. Δε πέφτει σε λεπτομέρειες για τις πράξεις που έχουν κάνει, αλλά τονίζει απλά την ύπαρξη τους, και σίγουρα τέτοιους ανθρώπους έχει δει και έχει γνωρίσει η στιχουργός. Ακόμα μου αρέσουν πάρα πολύ τα τραγούδια που δεν έχουν ρεφρέν! Τραγούδι που έχει πολλά κοινά στοιχεία με αυτό είναι οι «Άγιοι» του Θανάση Παπακωνσταντίνου.

_

Το άρθρο γράφτηκε 23.03.2012 για λογαριασμό του “Ορφέα”.

Γιατί πολύ σ’ αγάπησα

Από σήμερα και σε αυτό εδώ το blog, θα αναρτώνται όλα τα άρθρα που έγραψα στο ΟΡΦΕΑ. Θα γίνει δηλαδή μια μικρή αναβίωση της στήλη που είχα στο συγκεκριμένο μουσικό διαδικτυακό τόπο. Οι παρακάτω λέξεις εξηγούν ακριβώς την θεματική που είχε αυτή η ιδιαίτερη στήλη.

Στη στήλη αυτή, θα έλεγα με μια πρόταση πως θα προσπαθήσουμε να ΔΙΑΒΑΣΟΥΜΕ ΣΤΙΧΟ και όχι να τραγουδήσουμε στίχο. Θα προσεγγίσουμε στροφές και άλλες φορές, θα τις “τεμαχίσουμε”. Έτσι, στίχο με στίχο, λέξη τη λέξη, θα επιχειρήσουμε να καταλάβουμε τη ρητορική ερώτηση, τι θέλει να πει ο στιχουργός; Βέβαια, δε θα μείνουμε τόσο πολύ στο έργο του ως σύνολο αλλά για κάποιο τραγούδι του ξεχωριστά. Εξάλλου, υπάρχουν στιχουργοί που μας έδωσαν μόνο ένα κομμάτι. Η πρόθεσή μας, -το ξανά λέω- είναι να προσεγγίσουμε κομμάτια που μας αρέσουν και τα έχουμε τραγουδήσει κατά καιρούς, να δούμε δηλαδή τι ιστορία κρύβουν, σε καμία περίπτωση δεν έχει χαρακτήρα κριτικής.

Στίχοι: Γιάννης Καλπούζος
Μουσική: Ορφέας Περίδης
Πρώτη εκτέλεση: Ορφέας Περίδης

Στης μοναξιάς το δέντρο κάθισα
…ήδη από τον πρώτο στίχο με έχει βάλει σε μια εικόνα, παραμυθιού, σε κάτι που ίσως να το είχα δει σε ένα σκίτσο ξεφυλλίζοντας κάποιο βιβλίο όταν ήμουν μικρός και πιθανόν, να ένιωθα υποσυνείδητα εκείνη την ώρα και μοναξιά, γι’ αυτό και ίσως να μην με απομακρύνει ο στίχος αυτός, αφού τα δέντρα συνήθως μεγαλώνουν διπλά σε άλλα δέντρα
και δίψασα και ρίζωσα.
…το τραγούδι συνεχίζεται τόσο γλυκά, δε χρειάζεται κάτι άλλο, δύο “και”, δύο ρήματα, τα οποία τα συναντάμε σπάνια σε τραγούδια
και τίναξα τα φύλλα του
…δε χάνεται η αρχική εικόνα, αντίθετα κυλάει, έχει ροή, πιθανόν να είχε βρέξει λίγο πριν, στοιχείο της μοναξιάς ξανά, αλλά και έντασης
και τον κορμό του ασήμωσα.
…αυτός ο στίχος μοιάζει με τις ταχύτητες του αμαξιού, έχει μπει η πρώτη, η δευτέρα, η τρίτη και αυτή είναι η τέταρτη, κορυφώνει δηλαδή τι θέλει να μας πει

Γιατί πολύ σ’ αγάπησα
γιατί δεν αγαπώ εμένα.
γιατί ζωή δεν κράτησα
κι αυτή την άφησα σ’ εσένα.
…πέμπτη ταχύτητα, ρεφρέν, αναλύεται πιο μετά.

Στης μοναξιάς το δέντρο κάθισα
το χάραξα και μάτωσα.
…αυτός ο στίχος κρύβει διάρκεια, τώρα η ενεργεία στο δέντρο αντανακλά σε εμάς, κρύβει ακόμα και τη δόση της μελαγχολίας που αυτά τα τραγούδια για να είναι καλά πρέπει να την έχουν, ακόμα μας μιλάει για την αυτοκτονία ή τέλος πάντων για το κακό που κάνουμε στον ίδιο μας τον εαυτό
περίσσευαν τα χέρια μου
…είναι πολλές φορές που με αυτά τα χέρια μπορούμε να κάνουμε μια μεγάλη αλυσίδα και να μην περνάει κανείς κι άλλες που τα έχουμε στις τσέπες, έτσι και εδώ, είναι ένας τρόπος για να δείξεις την ανικανότητά σου.
και για κλαδιά του τα ‘δωσα.
…εικόνα, μου θυμίζει παλιά διαφήμιση της ΝΕΤ, που μερικοί άνθρωποι παρίσταναν ένα δέντρο, κορυφώνει

Γιατί πολύ σ’ αγάπησα
γιατί δεν αγαπώ εμένα.
γιατί ζωή δεν κράτησα
κι αυτή την άφησα σ’ εσένα.
…συνήθως όσοι αγαπάνε τη μοναξιά, αγαπάνε και τον εαυτό τους, τους αρέσει να περνάνε πολύ ώρα μόνοι τους, εδώ έρχεται σε μια αντίφαση το τραγούδι. Παρ’ όλα αυτά μπορούμε να καταλάβουμε πως μιλάει για ένα χωρισμό και πως η κατάσταση η οποία βιώνει αυτός ο άνθρωπος είναι παροδική, πρόσκαιρη. Το δεύτερο μισό του ρεφρέν μας μιλάει για το βίαιο δόσιμο που εμείς οι άνθρωποι πράττουμε. Όσο και αν αγαπάμε κάποιον άλλον, δε πρέπει να αφήσουμε τον εαυτό μας απροστάτευτο, οι γύρω μας έρχονται και παρέρχονται, εμείς μένουμε.
Λέει ένας στίχος του Γκάτσου: “αν κάποτε στα βρόχια του πιαστείς κανείς δε θα μπορέσει να σε βγάλει μονάχος βρες την άκρη της κλωστής και αν είσαι τυχερός ξεκίνα πάλι.”
Το μόνο αρνητικό στο τραγούδι, όπου ουσιαστικά δεν είναι αρνητικό αλλά ευκολία, είναι πως το δεύτερο κουπλέ αρχίζει με την ίδια φράση και δεν προχωράει με έναν πιο γρήγορο ρυθμό. Είναι γραμμένο σε ιαμβικό μέτρο, αυτό δεν αποτελεί αρνητικό, απλά το λέω για να μαθαίνουμε σιγά σιγά και τα μέτρα.

Εδώ η εκτέλεση από τον Σωκράτη Μάλαμα

_

Το άρθρο γράφτηκε 09.02.2012 για λογαριασμό του “Ορφέα”.

Μια στάση εδώ

Εδώ, στο κέντρο του κόσμου, αλλά και στη μέση του πουθενά, ότι κι αν κάνει ο άνθρωπος θα είναι ασήμαντο, αλλά είναι πολύ σημαντικό να το κάνει. Ένα τηλέφωνο σε ένα ξεχασμένο φίλο, ένα χάδι σε κάποιον που γνώρισε πριν λίγο, ένα φιλί στον άνθρωπό του, μια αγκαλιά σε κάποιον δικό του. Όλα αυτά μερικές φορές μας μοιάζουν τόσο ανούσια, αλλά για κάποιους εκεί έξω, αυτό είναι η αναπνοή τους! Δίπλα μας υπάρχουν άνθρωποι που γλυκαίνουν τη ζωή τους παίρνοντας φάρμακα, που πηδάνε από μπαλκόνια, ή στην καλύτερη, που κλαίνε τα βράδια σαν παιδιά γιατί δεν έχουν ένα φίλο να ανταλλάξουν μια κουβέντα…

Όπως λέει και το φαινόμενο της πεταλούδας, αν μια πεταλούδα κουνήσει τα φτερά της στον Αμαζόνιο, μπορεί να προκαλέσει βροχή στην Κίνα. Μια απειροελάχιστη κίνηση, σε βάθος χρόνου, ή επί τόπου, μπορεί να προκαλέσει τεράστιες αλλαγές! Αλλαγές που ούτε κι εμείς οι ίδιοι δεν πιστεύουμε πως μπορούμε να πραγματοποιήσουμε. Ξεχάσαμε να αγαπάμε τα απλά, τα ασήμαντα…

Συνεπώς, χρειάζεται να πατήσουμε φρένο σε ότι μας βασανίζει και να κάνουμε μια στάση στη διαβατάρικη ζωή μας. Να σταματήσουμε και να κοιτάξουμε τη φύση, τη θέα. Ύστερα να κοιταχτούμε στα μάτια· και να απολαύσουμε το άγγιγμα. Να ξανά συστηθούμε. Να ξανά ανταλλάξουμε τηλέφωνα, όπως τότε… Τι σου αρέσει; Τι δεν σου αρέσει; Ξανά από την αρχή, τα πάντα! Να ξεγελάσουμε λίγο τον χρόνο. Να μαζέψουμε κάπως έτσι της ζωής μας τα χαλάσματα, και να γυρίσουμε σελίδα στο βιβλίο.

_

Για το παραπάνω κείμενο με έμπνευσε ο Γκάντι, ο Χρόνης Μίσσιος, ο Μητροπάνος και το wiki…