Το φαινόμενο της πεταλούδας – Γιώργος Ιατρίδης [Προδημοσίευση]

Προδημοσίευση

Θησείο

Ίσως το πιο όμορφο κομμάτι ολόκληρης της διαδρομής να είχε μόλις αρχίσει. Του άρεσε πάρα πολύ αυτό το μέρος, του θύμιζε κάτι από την παλιά όμορφη Αθήνα. Τα σοκάκια, τα μαγαζιά και πάνω από όλα οι άνθρωποι. Οι άνθρωποι στην ουσία διαμορφώνουν έναν τόπο κι όχι ο τόπος τους ανθρώπους. Δεν πα’ να βρίσκεσαι στους κρεμαστούς κήπους ή στο RCM* αν δεν υπάρχει αυτή η ζεστασιά και η συμπόνια για τον συνάνθρωπο, δε σου μένει ένα μέρος. Εδώ οι άνθρωποι είναι διαφορετικοί, είναι λίγο πιο αυθόρμητοι, μπορούν να σε κοιτάξουν στα μάτια, δίχως να φοβούνται. Αυτό είναι που έχει μείνει στο Θησείο, η αμεσότητα. Εδώ δεν κρύβονται πίσω από το δάχτυλό τους, κάποιοι μάλιστα θα σε χαιρετήσουν κι ας είσαι άγνωστος μεταξύ αγνώστων.

Πράγματι, περιπλανήθηκε ανάμεσα στα σοκάκια, ξεχνώντας λίγο την κούραση που είχε. Αντάλλαξε κουβέντες με περαστικούς και απάνταγε στις ερωτήσεις των ανθρώπων για την πεταλούδα. Ναι, συνάντησε ανθρώπους, κυρίως μεγάλους σε ηλικία, που ρωτούσαν για αυτήν, για τα τρία στάδια της, για το είδος της, για τη διάρκεια ζωής της, αλλά και για “το φαινόμενο της πεταλούδας”. Άλλοι τους βγάζανε φωτογραφία ή έδιναν στον κ. Ασημένιο το κινητό για τους τραβήξει εκείνος. Ένα ήταν σίγουρο, δε θα είχαν ξαναδεί ποτέ τόσο υπάκουη πεταλούδα.

Αν και η ώρα ήταν περασμένη, για τον έρωτα δεν ήτανε ποτέ. Παντού έβλεπες ζευγαράκια, καθισμένα στα παγκάκια, να σιγοψιθυρίζουν και να ανταλλάσσουν συνεχόμενα φιλιά. Εδώ του κύλησε ένα δάκρυ. Όσο κι αν προσπαθούσε να βγάλει από το μυαλό του την απουσία της γυναίκας του, η προσπάθεια τον έκανε να τη θυμάται πιο πολύ. Το πρόσωπό της ερχόταν ολόκληρο στην ισχνή μνήμη του και μαζί με το χαμόγελό της, τον έκαναν να χαμογελάει κι εκείνος.

Κάθισε λίγο πιο μακριά από τα ζευγαράκια. Η ψυχική και η σωματική του κούραση τον έκανε να ξεχαστεί και να παίξει το παιχνίδι της μνήμης. Άφησε το σώμα του ελεύθερο, τα χέρια του έφυγαν από τα γόνατα και έπεσαν βαριά και άδεια. Με ανοιχτά τα μάτια άρχισε να θυμάται στιγμές που περάσανε μαζί. Θυμήθηκε το πρώτο κοίταγμα, την πρώτη φορά που την αντίκρισε. Είχε γράψει δεκάδες τραγούδια για αυτή μόνο τη στιγμή. Μετά που βρήκε θάρρος της μίλησε. Ήρθε το πρώτο φιλί. Εκεί πια η έμπνευσή του δε χωρούσε σε κανένα τραγούδι και σε καμία παρτιτούρα, απλά ζούσε τις όμορφες στιγμές που περνούσαν μαζί. Ύστερα ήρθε ο γάμος. Κρητικός παραδοσιακός γάμος με τα όλα του. Μαντινάδες, τσικουδιές, μπαλωθιές, χοροί μέχρι πρωίας, γλέντι τρικούβερτο… Οι μνήμες κόντευαν να πεταχτούν από τα μάτια και να γίνουν αληθινές, μα δε γινόντουσαν!

Κοίταξε αριστερά, προς την πεταλούδα, προσπαθώντας να ξεφύγει από το διονυσιασμό. Οι όμορφες αυτές στιγμές τον έκαναν να χαμογελάει πρόσκαιρα, για μια στιγμή, και μετά έφευγαν, γέμιζε συναισθήματα και την ίδια ώρα άδειαζε. Βαθιά μέσα του ήξερε πως έπρεπε να σταματήσει εδώ, να μην κάνει άλλες σκέψεις από το παρελθόν. Δεν μπορούσε όμως, ήταν αρκετά εξαντλημένος, οι εικόνες της θύμησης έγλυφαν τις πληγές του. Την έβλεπε γυμνή, στα πρώτα χρόνια της γνωριμίας τους, τότε που το απαλό της σώμα άγγιζε το δικό του και ανατρίχιαζε. Το κάθε της χάδι γινόταν αφορμή για μία νότα κι η κάθε της λέξη στίχος. Όλα μαζί δημιουργούσαν ένα χαμηλόφωνο τραγούδι, μια σερενάτα* που έπαιζε για όσο καιρό ήταν παντρεμένοι.

Η απάντηση του ουρανού σε όλα αυτά ήταν μια βροχή. Αυτό τον έκανε να ξυπνήσει λίγο από τη ραστώνη που βρισκόταν, αλλά και να τον ανησυχήσει μήπως και η βροχή δυναμώσει. Πήρε μια βαθιά ανάσα και άρχισε να περπατάει ξανά. Δεν έκανε πολλά μέτρα και αντίκρισε τσιγγάνους μικροπωλητές. Η ώρα ήταν περασμένη, αλλά για εκείνους τώρα άρχιζε η μέρα. Το ψιλόβροχο δεν τους τάραξε ιδιαίτερα, ίσα ίσα που τους κρατούσε συντροφιά. Καθώς περνούσαν απαρατήρητοι οι δύο τους, -μιας και οι τσιγγάνοι ήταν απασχολημένοι με την τοποθέτηση της πραμάτειας- του ήρθε μια σκέψη, «πως ότι για εμάς θεωρείται ασήμαντο για αυτούς είναι σημαντικό, αλλά και αυτά που για εμάς είναι τα σημαντικά για αυτούς είναι ασήμαντα». Για παράδειγμα, μερικοί από αυτούς μαζεύουν γυάλινα μπουκάλια για να επιζήσουν, κάτι που για εμάς είναι το πλέον ασήμαντο. Για εμάς πάλι, σημαντικό είναι μια τηλεόραση πολλών ιντσών ή μια πισίνα, για αυτούς όμως, είναι τελείως ασήμαντα, αφού δεν έχουν ρεύμα ή νερό.

Μέσα σε όλο αυτόν τον χαμό, εκείνη ακριβώς την ώρα και λίγο πιο δίπλα, στην Ιερά Οδό και στην Πειραιώς, γέμιζαν και τα κέντρα διασκεδάσεως ή μπουζούκια, όπως λέγονται. Εκεί φαίνεται η διαφορά των δύο πλευρών. Οι μεν κάνουν σαν τρελοί να βρουν ένα κομμάτι από γυαλί και οι δε κάνουν σαν τρελοί για να το σπάσουν. Το άσχημο της υπόθεσης είναι πως η μία πλευρά αγνοεί την ύπαρξη της άλλης, ή μάλλον κάνει πως την αγνοεί, αν και βρίσκονται τόσο κοντά.

*Royal College of Music = Βασιλικό Κολλέγιο Μουσικής, σχολή που σπούδασε.
*Ερωτικό τραγούδι που τραγουδιέται νύχτα κάτω από το παράθυρο της αγαπημένης.

_

Γιώργος Ιατρίδης, Το φαινόμενο της πεταλούδας
Εκδόσεις: updot.gr
ISBN: 978-960-93-6475-1
Η παρούσα φωτογραφία δεν αποτελεί το εξώφυλλο του βιβλίου.

Η άνω τελεία γίνεται ερωτηματικό – Γιώργος Ευθυμίου

-Αν ήταν η μέχρι τώρα ζωή σου μια σκηνή από ταινία, ποια θα ήταν αυτή η σκηνή;
Μια οποιαδήποτε σκηνή από το Die Klage der Kaiserin της Pina Bausch
Ή
Η τελευταία σκηνή από το Mouchette του Bresson
Ή
Ο Balthazar του Bresson ξαπλωμένος στην πράσινη χλόη περιτριγυρισμένος απ’ ένα κοπάδι κουδουνίσματα
Ή
Μια οποιαδήποτε σκηνή βιασμού από το Der freie Wille
Ή
Η μηδενική ζυγαριά του Ki-Duk Kim στο 3-Iron
Ή
Να ήμουν γάλα και αυγό στη σακούλα της Adjani στο μετρό, στο Possession του Zulawski
Ή
Οι ατέλειωτες ράγες του Paris, Texas
Ή
Ο Οιδίποδας και η Μηδεία στην πρώτη σκηνή στο The Woman Who Brushed In Her Tears της Mitsevska
Ή
Μια σκηνή από την ταινία χωρίς ήχο και χωρίς εικόνα που προγραμματίζει να κάνει ο Kaurismaki
Μα ό,τι κι αν διάλεγα θα ήταν απλά μια μεγαλοστομία.

-Γιατί αποδημούν τα πουλιά;
Επειδή δεν ανήκουν σε τόπο. Δεν τους ανήκει τόπος. Όπως συμβαίνει με όλα τα σπουδαία πράγματα• [τη μουσική, τον έρωτα, το θάνατο]. Δεν κατοικούν σε χώρο και χρόνο. Μόνο χρησιμοποιούν αυτά τα μεγέθη ως το μέσο και τη συχνότητα με την οποία διαιωνίζονται.

-Αν σου έλεγαν πως αύριο θα γίνεις άγαλμα, σε ποιο σημείο θα σταματούσες για να κοιτάζεις τον κόσμο;
Στο εσωτερικό ενός κινηματογράφου, αναμφίβολα. Όχι οποιουδήποτε.

-Πως γίνεται από την χαραμάδα να περνάει τόσο φως;
Οφείλεται στην σταθερή απώλεια των πραγμάτων. Που δεν είναι απώλεια. Μάλλον σ’ εκείνο το βλέμμα που τείνει να ‘ναι στραμμένο στο σημείο απ’ όπου ήρθαμε. Εκεί όλα διέρχονται απ’ οπουδήποτε, με μια ένταση ασύγκριτα πιο ισχυρή σε σχέση με το πραγματικό τους βάρος.

-Ποια είναι η μονάδα μέτρησης της ευτυχίας;
Αφού δεν είμαστε ποτέ ευτυχισμένοι με ευτυχία, θαρρώ πως είναι η έλλειψη.

-Ξημέρωμα ή δειλινό;
Μου συμβαίνει ο χρόνος να μην έχει χρόνο.
Ήταν πρωί κάποτε.

-Πως γίνεται η γλώσσα μας να δένεται με γόρδιο δεσμό;
Δένεται αυτή, δένεται! Για να θυμόμαστε ότι δεν είναι το μόνο εκφραστικό μέσο.

-Γιατί νηστεύουμε ακόμα και τον έρωτα;
Νομίζω ότι έχει να κάνει με την εκπαίδευση. Έχουμε μάθει να επενδύουμε πολύ περισσότερα στη λογική του σκοπού και σ’ αυτό που θέτουμε ως αναγκαιότητα, σε σχέση με αυτά που επενδύουμε στην ανώφελη αίσθηση και στα ακατάληπτα ρίγη των εσωτερικών φωνών.

-Ποιο θα είναι το επόμενο μέσο φυλάκισης μας;
Δεν ξέρω αν υπάρχει προηγούμενο, μεθεπόμενο και τα λοιπά. Πριν περίπου 35 χρόνια ο Κορνήλιος Καστοριάδης επεσήμανε στο «ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΕΙΑ» ότι: «οι εξωτερικοί τρόποι κοινωνικοποίησης τείνουν, όλο και περισσότερο, να γίνουν τρόποι ‘εσωτερικής’ αποκοινωνικοποίησης. Πενήντα οικογένειες απομονωμένες καθεμιά στην κατοικία της παρακολουθώντας τηλεόραση εκπροσωπούν, συγχρόνως, την πιο προχωρημένη, απ’ όσες γνωρίσαμε μέχρι σήμερα, ‘εξωτερική’ κοινωνικοποίηση και ‘εσωτερική’ αποκοινωνικοποίηση, την πιο ακραία ιδιωτικοποίηση.» Σήμερα, είναι ακόμα πιο φανερό, πως η ατομικότητά μας είναι το ισχυρότερο μέσο φυλάκισης. Και καθώς τα όρια του ατόμου και της μονάδας ενισχύονται διαρκώς, τόσο πιο ανίσχυροι γινόμαστε και τόσο πιο αναπόδραστα παγιδευμένοι σ’ αυτό που αποκαλούμε εαυτό.

-Μπορούμε να χορέψουμε «πάνω στο φτερό του καρχαρία;»
Αυτό έχει ήδη συμβεί.

__________

O Γιώργος Ευθυμίου aσχολείται με τη σκηνοθεσία και τη συγγραφή όντας αυτοδίδακτος. Εργάζεται ως λογιστής. Δηλώνει διαρκώς συνεπαρμένος από το μυστήριο της αποκάλυψης που συντελείται στα οργανικά και τ’ ανόργανα τοπία που συναντάει.

Η άνω τελεία γίνεται ερωτηματικό – Gautier

-Αν ήταν η μέχρι τώρα ζωή σου μια σκηνή από ταινία, ποια θα ήταν αυτή η σκηνή;
Η σκηνή από το Φόρεστ Γκάμπ, όταν ο πρωταγωνιστής αποφασίζει να ξεκινήσει μια νέα δουλειά, από το πουθενά, χωρίς πρότερη εμπειρία, ψαρεύοντας γαρίδες κάπου έξω από την Αλαμπάμα -το είχε υποσχεθεί άλλωστε στον Μπάμπα.

-Γιατί αποδημούν τα πουλιά;
Η απάντηση βρίσκεται στην ερώτηση: γιατί τα (αποδημητικά) πουλιά αποδημούν.

-Αν σου έλεγαν πως αύριο θα γίνεις άγαλμα, σε ποιο σημείο θα σταματούσες για να κοιτάζεις τον κόσμο;
Κάπου σε τροχιά κοντά σε κάποιον διαστημικό σταθμό… θα κοιτούσα τον Κόσμο όλο!

-Πως γίνεται από την χαραμάδα να περνάει τόσο φως;
Άμα είναι σκοτάδι στο δωμάτιο, ακόμη και η μικρή λωρίδα φωτός φαντάζει όαση.

-Ποια είναι η μονάδα μέτρησης της ευτυχίας;
Τα λεφτά… της ώρας που περνάμε με χαμόγελο.

-Ξημέρωμα ή δειλινό;
Ξημέρωμα. Μ’αρέσει να το βλέπω…πριν κοιμηθώ.

-Πως γίνεται η γλώσσα μας να δένεται με γόρδιο δεσμό;
μπλ…μπ….μ…

-Γιατί οι άνθρωποι νηστεύουν ακόμα και τον έρωτα;
Ποιός τόλμησε τέτοια ιεροσυλία;;;

-Ποιο θα είναι το επόμενο μέσο φυλάκισης μας;
Υπάρχει ήδη: ο καταναλωτισμός.

-Μπορούμε να χορέψουμε «πάνω στο φτερό του καρχαρία;»
Εγώ πάντως τους φοβάμαι τους καρχαρίες… και αυτούς του Αιγαίου και αυτούς της ξηράς.

__________

Ο Gautier Velissaris είναι τραγουδοποιός. Πριν λίγους μήνες κυκλοφόρησε το πρώτο του δίσκο “Babylon”. Το τραγούδι “Home” ξεχώρισε από νωρίς. Έχει παίξει στο Rockwave και σε πολλά Αθηναϊκά στέκια.

Η άνω τελεία γίνεται ερωτηματικό – Δημήτρης Αθηνάκης

-Αν ήταν η μέχρι τώρα ζωή σου μια σκηνή από ταινία, ποια θα ήταν αυτή η σκηνή;
Δεν ξέρω ποια• θα ήθελα όμως να είναι μια σκηνή, όποια να ’ναι, από αυτήν του Jean Jenet: «Un chant d’amour»

-Γιατί αποδημούν τα πουλιά;
Ο καθένας έχει το καλύτερό του• κι αυτά, νομίζω, αυτό ψάχνουν όλη την ώρα και δεν κάθονται στ’ αυγά τους (κυριολεκτικά).

-Αν σου έλεγαν πως αύριο θα γίνεις άγαλμα, σε ποιο σημείο θα σταματούσες για να κοιτάζεις τον κόσμο;
Σ’ ένα σπίτι ― όπου θα χωρούσα. Και να κρεμούν πάνω μου καπέλα, παλτό, φουλάρια, εσώρουχα. Αλλά σε σπίτι. Σε μουσείο, ας πούμε, θα βαριόμουν• δεν είμαι εγώ για «μην αγγίζετε».

-Πως γίνεται από την χαραμάδα να περνάει τόσο φως;
Να λέμε πάλι καλά που το φως παίρνει πρωτοβουλίες.

-Ποια είναι η μονάδα μέτρησης της ευτυχίας;
Η σέσουλα, νομίζω.

-Ξημέρωμα ή δειλινό;
Ξημέρωμα ― γιατί θα έχει περάσει η νύχτα. Κι η νύχτα είναι, πιστεύω, ωραία όταν την περνάς, όχι όταν την περιμένεις.

-Πως γίνεται η γλώσσα μας να δένεται με γόρδιο δεσμό;
Μάλλον για να μην την καταπίνουμε εύκολα.

-Γιατί οι άνθρωποι νηστεύουν ακόμα και τον έρωτα;
…προσδοκούν ανάστασιν νεκρών.

-Ποιο θα είναι το επόμενο μέσο φυλάκισης μας;
Ποιο είναι το προηγούμενο;

-Μπορούμε να χορέψουμε «πάνω στο φτερό του καρχαρία;»
Δεν ξέρω• αυτός ο Καββαδίας όλη την ώρα έθετε καινούργια όρια στις δυνατότητές μας.

__________
Ο Δημήτρης Αθηνάκης είναι μεταφραστής και επιμελητής κειμένων, ενώ εργάζεται ως copy-conceptionist στον χώρο του online marketing. Έχει εκδώσει δύο ποιητικές συλλογές.
photo: Venthesikimi Soukoulis

Η άνω τελεία γίνεται ερωτηματικό – Γρηγόρης Κλιούμης

-Αν ήταν η μέχρι τώρα ζωή σου μια σκηνή από ταινία, ποια θα ήταν αυτή η σκηνή;
Fiddler On The Roof – If I Were A Rich Man ειδικά το φινάλε!!!

-Γιατί αποδημούν τα πουλιά;
Δεν αποδημούν όλα τα πουλιά, τα πιο επίμονα μένουν και παλεύουν.

-Αν σου έλεγαν πως αύριο θα γίνεις άγαλμα, σε ποιο σημείο θα σταματούσες για να κοιτάζεις τον κόσμο;
Μακριά από το άγαλμα!!!!!

-Πως γίνεται από την χαραμάδα να περνάει τόσο φως;
Το φώς αποτελείται από πάρα πολύ μικρά σωματίδια. Χωράει παντού!!!!!

-Ποια είναι η μονάδα μέτρησης της ευτυχίας;
Η έλλειψη ταραχής, η αταραξία!

-Ξημέρωμα ή δειλινό;
Γιατί διαφέρουν;

-Πως γίνεται η γλώσσα μας να δένεται με γόρδιο δεσμό;
Ελπίζω να μη λύνεται με τον ίδιο τρόπο!

-Γιατί οι άνθρωποι νηστεύουν ακόμα και τον έρωτα;
Γιατί είναι παχυντικός!

-Ποιο θα είναι το επόμενο μέσο φυλάκισης μας;
Μετά την κατανάλωση; Μμμ! Δεν ξέρω, μάλλον θα πάμε κατευθείαν για εκτέλεση.

-Μπορούμε να χορέψουμε «πάνω στο φτερό του καρχαρία;»
Νομίζω ότι γεννιόμαστε πάνω του αλλά δεν το καταλαβαίνουμε, μόλις το καταλάβουμε και φύγει το σοκ, ε! Τότε αρχίζει ο χορός.

__________
Ο Γρηγόρης Κλιούμης είναι ο τραγουδιστής των Υπογείων Ρευμάτων. Ακόμα είναι στιχουργός, συνθέτης.
Η φωτογραφία είναι από τον Γιάννη Ανθούλη.

Εισαγωγικό

Μπορεί να μοιάζει με μια κοινότυπη και ανώφελη τελεία,
αλλά δεν είναι.
Δεν είναι τελεία που τοποθετήθηκε για να κλείσει κάτι,
ούτε για να κλειστεί κάπου,
δεν εξυπηρετεί κανέναν και τίποτα,
φωνάζει όπως φωνάζουν κι οι λέξεις,
δεν είναι σύμβολο!
Είναι απλά μια σφαίρα πάνω από τις προτάσεις,
ο πιο μικρός πλανήτης στον κόσμο του Μικρού Πρίγκιπα.
Μια κουκίδα που προσπαθεί να πετάξει•
πάνω από τις νοητές και τις ανόητες γραμμές ενός τετραδίου
ή τις λευκές επιφάνειες ενός υπολογιστή.
Ένα άγνωστο σημείο στίξης για τους πολλούς,
μια τελεία που η χρήση της ατονεί ολοένα με το πέρασμα του καιρού.
Παρ’ όλα αυτά, προσπαθεί να συναντήσει
το ανέφικτο,
να αγαπήσει σε έναν κόσμο
που διψά για το μίσος,
να βρει κάτι που να της μοιάζει,
να συναντήσει ακόμη μια άνω τελεία,
στην όχθη μιας πρότασης.

«άνω τελεία» www.updot.gr | mail: info@updot.gr