Ηλεκτρικός Θησέας

Στίχοι: Δημήτρης Βάρος
Μουσική: Γιάννης Μαρκόπουλος
Πρώτη εκτέλεση: Μαρία Φωτίου & Παύλος Σιδηρόπουλος

Στο παρόν τραγούδι καταλυτική ήταν η βοήθεια του φίλου Φραγκίσκου Βασιλείου.

Με κάτασπρο πανί ένα καράβι απ’ το πενήντα έχει να φανεί
και συ βιδώθηκες μες στο λιμάνι με ανθοδέσμη που ‘χει μαραθεί.

…Ο Θησέας ξεκίνησε με το “καράβι” από την Αθήνα προς την Κρήτη για να βρει και να σκοτώσει τον Μινώταυρο. Ο Μινώταυρος σκότωνε κάθε εννιά χρόνια, εφτά νέους Αθηναίους και εφτά νέες Αθηναίες, σύμφωνα με μια ποινή που είχε ορίσει ο βασιλιάς Μίνωας. Πριν το ταξίδι ο Θησέας κι ο πατέρας του, ο Αιγέας, συμφώνησαν πως αν καταφέρει και γυρίσει ζωντανός, το καράβι θα έχει άσπρα πανιά. Σε αντίθετη περίπτωση θα έχει μαύρα. Στον παραπάνω στίχο, το πενήντα, σηματοδοτεί τη λήξη του εμφυλίου πολέμου, στον οποίο νίκησαν οι δυνάμεις που μέχρι σήμερα έχουν την εξουσία. Το καράβι δεν φάνηκε ακόμα, διότι ο Θησέας δεν έχει σκοτώσει τον Μινώταυρο που μας εξουσιάζει. Τα χρόνια περνούν, αλλά, πολλοί περιμένουν αυτό το καράβι με τα άσπρα πανιά κι ας “έχει μαραθεί η ανθοδέσμη”.
Ηλεκτρικός Θησέας σε πηγάδι κι η Αριάδνη έχει μουγκαθεί
ηλεκτρικός Θησέας σε πηγάδι κι η Αριάδνη έχει μουγκαθεί.

…Η Αριάδνη ήταν η κόρη του Μίνωα που ερωτεύτηκε τον Θησέα. Ήταν αυτή που τον βοήθησε καταλυτικά για να βγει από το λαβύρινθο του Μινώταυρου. Ο μίτος της Αριάδνης ήταν το κάτι παραπάνω για να μπορέσει ο Θησέας να φέρει εις πέρας την αποστολή του. Ο “Ηλεκτρικός Θησέας”, είναι ο σύγχρονος Θησέας. Είναι ο σύγχρονος ήρωας της καθημερινότητας ή ο λαός που παλεύει για να σκοτώσει τον «Μινώταυρο», αυτόν δηλαδή που τον καταπιέζει και ευθύνεται για τα δεινά και τις αδικίες που έχει προκαλέσει στη κοινωνία. Ωστόσο σύμφωνα με τον στίχο, αυτός βρίσκεται παγιδευμένος μέσα σε “πηγάδι”, θέλοντας να μας πει ότι ο «Ηλεκτρικός Θησέας» είναι σε αδράνεια κι εγκλωβισμένος. Με την “Αριάδνη” παρομοιάζεται «αυτός» που μπορεί να βοηθήσει το λαό, ώστε να βγει από το “πηγάδι”. Ωστόσο «αυτός» δεν υπάρχει ή καλύτερα δεν ακούγεται γι αυτό κι “έχει μουγκαθεί”.

Σε εδίκασαν να σπαταλάς τα χρόνια σε μια ζωή χωρίς προοπτική.
…Στίχος απλός και κατανοητός, δυστυχώς πολύ επίκαιρος και διαχρονικός. Όπως λέει, όμως, κι ένα άλλο τραγούδι «Τίποτα δεν πάει χαμένο, στη χαμένη σου ζωή».
Χάνεσαι σαν το γλάρο στην Ομόνοια και όταν ψάχνεις λύση στην φυγή.
…Ξεκάθαρος στίχος κι εδώ. Τα αδιέξοδα προβλήματα μπορεί να οδηγήσουν στα ναρκωτικά
Πληρώνεις όσο-όσο τα διόδια και κομματιάζεσαι στην εθνική.
…Αυτός ο στίχος μπορεί να έχει δύο έννοιες. Η πρώτη, είναι αυτό που αντικειμενικά συμβαίνει όσον αφορά τα “διόδια” και την “εθνική”. Όμως, αν το συνδέσουμε με τον παραπάνω στίχο τα «διόδια» μπορεί να είναι τα χρήματα για την αγορά ναρκωτικών, και η «εθνική» ο άσχημος κι επικίνδυνος δρόμος που οδηγούν.
Ηλεκτρικός Θησέας σε πηγάδι κι Αριάδνη έχει μουγκαθεί.

…Η επανάληψη είναι η μητέρα της μαθήσεως

Ποιος είναι ισοβίτης στο σκοτάδι ποιος αλαφιάζει δίχως πληρωμή;
…Ο στίχος-ερώτηση στοχεύει κατευθείαν τον ακροατή. Ξαφνικά αντιλαμβανόμαστε ότι ίσως να είμαστε κι εμείς «ισοβίτες». Σίγουρα δεν το θέλουμε κι αισθανόμαστε κάποια ντροπή αν είμαστε κι εμείς ένας απ’ αυτούς που “αλαφιάζουν δίχως να πληρώνονται”. Θα προσπαθήσουμε να βγούμε από το στόχαστρο του στιχουργού γιατί δεν το αντέχει η συνείδησή μας. Εάν αυτό συμβεί, τότε το τραγούδι πετυχαίνει το σκοπό του, απελευθερώνοντας έτσι, την τεράστια δύναμη της τέχνης.
Ποιος σκύβει στους αφέντες το κεφάλι και ποιος τα βράδια κλαίει σαν παιδί;

…Από τους πιο δυνατούς στίχους του τραγουδιού. Στο πνεύμα του προηγούμενου. Στοχοποιεί αυτούς που ενώ βρίζουν τα βράδια όσους βρίσκονται ψηλά και τους καταδειναστεύουν, την ύστατη ώρα π.χ. μιας απεργίας, σκύβουν το κεφάλι. Δυστυχώς ο στίχος αναφέρεται στην πλειοψηφία του ελληνικού λαού.
Ποιος ονειρεύεται πως κάποιοι άλλοι βγαίνουν και κάνουν πρώτοι την αρχή;
…Στοχοποιεί αυτούς που έχουν μάθει να ζουν με τη λογική της ανάθεσης των προβλημάτων τους, σε άλλους. Εδώ πάλι αναφέρεται στην πλειοψηφία του λαού, γι αυτό κι ο στιχουργός επιμένει ότι ο ηλεκτρικός Θησέας βρίσκεται σε πηγάδι.
Ηλεκτρικός Θησέας σε πηγάδι κι η Αριάδνη έχει μουγκαθεί.

Ξανά μέχρι να το κατανοήσουμε.

Ναυάγια ονείρων αρμενίζουν και τα κεφάλια γέμισαν σκουριά.
…Ολόκληρη η στροφή απευθύνεται πάλι στον ακροατή. Του εξηγεί αρχικά ότι τα “όνειρα” που του τάξανε έχουν “ναυαγήσει”. Τα “κεφάλια” αυτών που ευθύνονται για τη σημερινή κατάσταση “γέμισαν σκουριά” θέλοντας να δείξει στον ακροατή το παλιό και γερασμένο κοινωνικοπολιτικό σύστημα που ζούμε.
Στα σούπερ μάρκετ τέλειωσε η ελπίδα και συ κοκάλωσες στη σκαλωσιά.

…Προσπαθεί καθαρά να αφυπνίσει συνειδήσεις. Τα “σουπερ μάρκετ” αντιπροσωπεύουν τη λογική της υπερκατανάλωσης που μας έχουν επιβάλλει μέσω της διαφήμισης. Είναι ο λόγος που για τον στιχουργό “τελείωσε η ελπίδα” ή το γράφει μόνο και μόνο για να προβληματίσει και να ξυπνήσει την εργατική τάξη που “κοκάλωσε στη σκαλωσιά;”.
Πού πήγαν οι τρακόσιοι του Λεωνίδα και τι θα πούμε τώρα στα παιδιά;
…Επίκληση στο συναίσθημα. Δεν θα μπορούσε να λείπει, από ένα έντονα πολιτικό τραγούδι. Προσπαθεί να πιάσει τον ακροατή στο φιλότιμο.
Προσπαθεί να τον πείσει για την αναγκαιότητα του αγώνα και της πάλης, για να αλλάξει αυτός ο κόσμος, ώστε τα “παιδιά” να ζήσουν σ’ ένα καλύτερο μέλλον.

Ηλεκτρικός Θησέας; Και τα λοιπά.
…Απαντάει στην ερώτηση του με ερώτηση. Ο “ηλεκτρικός Θησέας” βρίσκεται σε πηγάδι… με λίγα λόγια ο λαός σήμερα δεν αντιδρά. Σίγουρα ο ακροατής δεν το θέλει αυτό. Θέλει τουλάχιστον να πει στα παιδιά του ότι αντέδρασε. Εάν συμβεί αυτό, ο στιχουργός έχει πετύχει το σκοπό του.

Φοβάσαι ότι θα ‘ρθει καταιγίδα και θα μας πνίξει όξινη βροχή,

…Γενικά το τραγούδι, την εποχή που γράφτηκε, αναφέρεται στην προσωρινή ήττα του εργατικού κινήματος που ακόμα και σήμερα είναι πολύ πίσω από τις ανάγκες της εποχής. Ο παραπάνω στίχος ίσως αναφέρεται στα μικροαστικά στρώματα της κοινωνίας που ανέκαθεν ήταν πιο συντηρητικά.
βάλε σε γυάλα μέσα την πατρίδα και κρύψε την καλά μέσα στη γη.

…Η “γυάλα”, εμένα προσωπικά, μου θυμίζει φυλακή.
Μήπως την ψάχνουν σαν την Ατλαντίδα αφού η Πανδώρα ανοίγει το κουτί;
…Κάποιοι ψάχνουν τη χαμένη πατρίδα την ώρα που η “Πανδώρα” σκορπίζει στην ανθρωπότητα όλα τα δεινά και τις ασθένειες που ήταν κρυμμένες μέσα στο “κουτί”.
Ηλεκτρικός Θησέας σε πηγάδι κι η Αριάδνη έχει μπερδευτεί.
…Εδώ έχουμε αλλαγή ρήματος. Η “Αριάδνη” πλέον “έχει μπερδευτεί”.

Ψηφοθηρία, λόγοι κι εμβατήρια ποτέ δεν έφεραν την αλλαγή
…Η μακροχρόνια εναλλαγή αστικών κομμάτων στην κυβέρνηση κι ο τρόπος που «ψάρευαν» ψήφους οδήγησε τον στιχουργό να βγάλει το παραπάνω συμπέρασμα.
Για αυτό και χάθηκες στα σφαιριστήρια και μες στα γήπεδα την Κυριακή.

…Με αυτόν τον στίχο θέλει να δείξει την απογοήτευση όλων όσων πίστεψαν στην αλλαγή και εξαπατήθηκαν, διότι περίμεναν πως μια κυβέρνηση, χωρίς αυτοί να αγωνιστούν και να κάνουν θυσίες, θα τους έλυνε τα προβλήματα.
Τώρα καθώς κοιτάς τα διυλιστήρια ρωτάς ποιοι σ’ έχουν βάλει στο κλουβί

…Ίσως ο πιο ταξικός στίχος του τραγουδιού. Στοχεύει κατευθείαν την αστική εξουσία, την άρχουσα τάξη, τους βιομήχανους. Μας λέει ξεκάθαρα ότι αυτοί και μόνο αυτοί ευθύνονται για τα προβλήματα του λαού και της κοινωνίας.
Ηλεκτρικός Θησέας σε πηγάδι κι η Αριάδνη έχει τρελαθεί.

…Εδώ πάλι έχουμε αλλαγή ρήματος. Η “Αριάδνη” τώρα “έχει τρελαθεί”, δείτε πόσο εύστοχα χρησιμοποιεί ο στιχουργός τα ρήματα. Πρώτα γίνεται μουγκή, μετά μπερδεύετε και μετά τρελαίνεται, φυσική ροή των πραγμάτων δηλαδή, τοποθετημένη στο τραγούδι.

Να κλείσεις θες πληγή θανατηφόρα και μες στα νέα ψάχνεις για δουλειά.

…Η οικονομική πληγή είναι μεγάλη γι αυτό οπωσδήποτε πρέπει να βρεις δουλειά.
Τα δάκρυα σου γίνονται μαστίγια και τον λαιμό σου σφίγγουν σα θηλιά.

…Απογοήτευση και θλίψη για όσα σου συμβαίνουν.
Όσα τα κέρδισες με τα μαρτύρια τα παζαρεύουν πάλι στα χαρτιά.

…Όλες τις κατακτήσεις και τα δικαιώματα που κέρδισε η εργατική τάξη με τους αγώνες και τις θυσίες της, έρχονται σήμερα και με έναν νόμο, τις παίρνουν πίσω.
τρέχεις να ψάξεις μες στα καταφύγια και βρίσκεις μιαν αιχμάλωτη γενιά.
…Τα “καταφύγια” κατά την γνώμη μου είναι τα πανεπιστήμια γιατί εκεί υπάρχει άσυλο κι εκεί υπάρχει και η νέα γενιά, η νέα βάρδια της εργατικής τάξης, που της ετοιμάζουν ένα άσχημο μέλλον.

Μια πλαστική ανέμισες σημαία, πίστεψες σ’ έναν άγνωστο θεό
…Ο στίχος εδώ είναι μια άλλη εκδοχή του προηγούμενου στίχου «ψηφοθηρία, λόγοι κι εμβατήρια…».
Κρέμασες το μυαλό σε μια κεραία ειδήσεις σίριαλ και τσίχλα ροκ.
…Τηλεόραση: ειδήσεις, σίριαλ, φθηνό ροκ. Πλύση εγκεφάλου με λίγα λόγια, “τσίχλα ροκ” είναι όλα εκείνα τα γνωστά συγκροτήματα όπου οι τραγουδιστές τους βγαίνουν στα πρωινά και στα μεσημεριανά και τραγουδάνε…
Και πώς θα ξημερώσει άλλη μέρα όταν τα λάθη κλέβουν τον καιρό;
Και πώς θα ξημερώσει άλλη μέρα όταν το ψέμα σέρνει τον χορό;

…Πολλοί δυνατοί στίχοι κι επίκαιροι.

Ζωγράφισε έναν ήλιο στο ταβάνι, μίλησε με τ’ αγέρι της νυχτιάς
και χόρεψε μαζί με τη σκιά σου στους ήχους μιας αδύναμης καρδιάς.

…Απευθυνόμενος στον ακροατή του λέει -με πολύ ωραία λόγια- να προσπαθήσει να χαλαρώσει, να σκεφτεί μόνος κάποια πράγματα, να προβληματιστεί για να απαντήσει στο παρακάτω δίλημμα.
Πάρε τηλέφωνο την μοναξιά σου ή βγες ξανά στον δρόμο της φωτιάς
πάρε τηλέφωνο την μοναξιά σου ή βγες ξανά στον δρόμο της φωτιάς.

…Ή θα μείνεις μόνος σου στην κρίση ή θα βγεις στο δρόμο του αγώνα, να παλέψεις, να ενώσεις κι εσύ τη φωνή σου με τους χιλιάδες, εκατομμύρια σαν κι εσένα, επίσης, τον καλύτερο στίχο μας το φύλαξε για το τέλος! Ένα σύνθημα που θα έπρεπε να ακούγεται από τα ηχεία αυτού του τόπου.

_

Το άρθρο γράφτηκε 10.07.2014 για λογαριασμό του “Ορφέα”.

Τα μεροκάματα

Στίχοι: Δημήτρης Παπαχαραλάμπους
Μουσική: Χρυσόστομου Καραντωνίου
Πρώτη εκτέλεση: Πάνου Παπαιωάννου

Το εν λόγω τραγούδι κέρδισε το βραβείου κοινού στους φετινούς “Αγώνες Ελληνικού Τραγουδιού”.

Μικρά τα μεροκάματα
τα δωρεάν πιο λίγα

…από τον πρώτο κιόλας στίχο φαίνεται πως θα μας μιλήσει για την σημερινή Ελλάδα, για αυτό που συμβαίνει τώρα
…επίσης, μου θυμίζει τον στίχο του Σ. Κραουνάκη στο «Ζωή νταλίκα κόκκινη», «Τα εργοστάσια μεγάλα, τα μεροκάματα μικρά»

ξεκίνησα χαράματα

…για να ξεκινήσει κάποιος χαράματα, πρέπει να το έχει αποφασίσει από την προηγούμενη, κάτι που σε αυτήν την εποχή δεν συμβαίνει, δεν έχουμε πλάνο, δεν έχουμε ιδέες, δεν έχουμε όρεξη, δεν έχουμε όνειρα, δεν, δεν δεν…
μα πουθενά δεν πήγα
…είπαμε πως αγγίζει την πραγματικότητα, αυτή όμως η εποχή και όρεξη να έχεις δεν βοηθάει να κάνεις κάτι καλό

Φθηνά τα λόγια τα πολλά
και ακριβή μια λέξη

…και κάπου εδώ το κομμάτι απογειώνεται, υπέροχος στίχος, αποτυπώνει ακριβώς το σήμερα και την κοινωνία. Ερωτικός στίχος, αλλά και πολιτικός… από τις βρύσες μας τώρα κυλάει το αμίλητο νερό και έτσι πάψαμε να μιλάμε για τα προβλήματά μας και τις ανησυχίες μας, πάψαμε εν γένει να εκφραζόμαστε! Πραγματικά, δε ξέρω τον ακριβή λόγο, ίσως από φόβο, από ντροπή, ίσως πάλι από συνήθεια!
ποιος αγοράζει ποιος πουλά
…εδώ μια ρητορική ερώτηση…
και ποιος μου τα’ χει κλέψει
…και εδώ πάλι…
…αν και περισσότερο στον τέταρτο στίχο, ο στιχουργός πίεσε την ομοιοκαταληξία να βγει, παρά ήθελε να βγάλει αυτό το νόημα

Δεν είναι που προσπάθησα
όσο κανείς δεν ξέρει
είναι που όσα κράτησα
μου κάψανε το χέρι

Δεν είναι που κουράστηκα
να περιμένω κάτι
είναι που δεν φαντάστηκα
ότι ποτέ δε θα ’ρθει.
…και αυτά τα δύο ρεφρέν και τα άλλα δύο από κάτω, δεν έχουν τόσο μεγάλη έπαρση, σε σχέση με το υπόλοιπο του κομματιού, θα έλεγα πως μπήκαν για να μπουν, δεν έχουν κάτι το ιδιαίτερο για να σε ξεπετάξουν. Βέβαια, δένουν αρμονικά με το νόημα

Μικρά τα μεροκάματα
…αποτελεί αδιαμφισβήτητα ένα από τα σύγχρονα πολιτικά τραγούδια
και οι αγκαλιές πιο λίγες
…γιατί άραγε όσο μικραίνουν οι μισθοί, να λιγοστεύουν και τα χάδια;
σε κοίταξα κατάματα
εσύ όμως δεν με είδες

…παίζει με τις αντιθέσεις ο στιχουργός καθ’ όλη την διάρκεια του κομματιού
…αν προσέξετε, οι πρώτοι στίχοι είναι καλύτεροι από τους άλλους δύο, δεν επιτυγχάνεται δηλαδή, τόσο πολύ η κορύφωση στο συγκεκριμένο τραγούδι…

Φθηνά τα λόγια τα πολλά
και ακριβή μια λέξη
ποιος αγοράζει ποιος πουλά
εσύ που τα έχεις κλέψει

…τελικά από το ποιος… πήγαμε στο εσύ! Βρήκαμε τον “ένοχο”!

Δεν είναι που σε αγάπησα
όσο κανείς δεν ξέρει
είναι που δεν σε κράτησα
ποτέ από το χέρι.

Δεν είναι που κουράστηκα
να περιμένω μόνο
είναι που δεν φαντάστηκα
πως χάθηκε στον δρόμο
…δε θα σχολιάσω εξονυχιστικά εδώ πέρα… θα πω μόνο πως δεν υπάρχει δεύτερη ζωή για να αγαπήσει κάποιος, αν αγαπάς κάτι πηγαίνεις προς το μέρος του, και προσπαθήσεις να κολλήσεις σαν τον μαγνήτη! Διώξτε λοιπόν τους εγωισμούς, το “ε και τι έγινε”, το γαμημένο “αύριο” και αφεθείτε! Όπως λέει και η φίλη μου η Στέργια Κάββαλου: «Αντί να χώνεσαι στις γωνίες χαϊδεύοντας το κεφάλι σου για να απαλύνεις τον πόνο άσε και κάποιον άλλο να σου λούσει τα μαλλιά, να στα χτενίσει πλεξούδες και ας σε πονέσει. Βάλε το γδαρμένο σου χέρι μέσα στο δικό του και άφησέ τον να σε σηκώσει. Κι ας μην ξέρεις για πού είστε.»

_

Το άρθρο γράφτηκε 7.03.2014 για λογαριασμό του “Ορφέα”.

Η τιμή της αγάπης

Στίχοι: Τώνια Μαρκετάκη
Μουσική:
Ελένη Καραΐνδρου
Πρώτη εκτέλεση:
Δήμητρα Γαλάνη

Τιμή δεν έχει η αγάπη,
…πώς θα μπορούσε;
τιμή δεν έχει κι η ζωή.
…πώς θα μπορούσε επίσης;!
Ποιος την πουλά, ποιος αγοράζει,
…μα κάτι θέλει να πει η στιχουργός, κάτι θα έχει στο μυαλό της
ποιος τήνε βγάζει στο σφυρί;
…εμένα μου έρχονται πολλά παραδείγματα και ένα εξ αυτών είναι η πορνεία

Τιμή δεν έχει η αγάπη,
τιμή δεν έχει κι η ζωή.
…αξίες που θα έπρεπε να είναι δοσμένες απλόχερα στις ζωές μας, σε λίγο καιρό θα καταντήσουμε να τις αγοράζουμε από τα super market, με barcode και ΦΠΑ
Όποιος την έχει τήνε δίνει
με μια ματιά, μ’ ένα φιλί.

…τόσο απλά, με ένα βλέμμα ή με ένα αθώο φιλί

Αν έχεις λίγη αγάπη, δώσ’ μου
να μου γλυκάνεις τη ζωή.

…στους καιρούς που βασιλεύει η μισαλλοδοξία, η απογοήτευση και η μιζέρια, που βλέπεις παντού πρόσωπα θλιμμένα, καλό θα ήταν, αν μας έχει απομείνει αγάπη, ή τέλος πάντων έστω κάτι που να θυμίζει αγάπη, να τη δίνουμε χωρίς δεύτερη σκέψη
Τιμή δεν έχει η αγάπη,
τιμή δεν έχει κι η τιμή.

…και εδώ ο κορυφαίος στίχος όλων, η κλιμάκωση, το αποκορύφωμα
…για ‘μένα αυτός ο στίχος έχει ανεκτίμητη αξία, για κάποιους βέβαια, όλα αγοράζονται και όλα πωλούνται

Αγαπήστε τα τραγούδια που δεν λένε δέκα φορές το ρεφρέν.
Αγαπήστε τα τραγούδια που δεν ακούστηκαν ποτέ στα ραδιόφωνα.
Αγαπήστε τα τραγούδια που δεν χρησιμοποιούν δύσκολες λέξεις και έννοιες για να προκαλέσουν, που δε θυμίζουν ποιήματα, γιατί πολύ απλά είναι τραγούδια!
Αγαπήστε τα τραγούδια που σας φέρνουν εικόνες, που σας κάνουν να κλαίτε και που σας κάνουν καλύτερο άνθρωπο.
Αγαπήστε τα τραγούδια που τα λόγια, θα μπορούσε να τα έχει γράψει και ένα μικρό παιδί!

Το παρών τραγούδι ακούγεται στους τίτλους του τέλους της ομώνυμης ταινίας. Μια ταινία που μπορεί κάποιος να την δει μέσα από το YouTube. Επίσης, υπάρχουν 3-4 διαφορετικές εκτελέσεις, εγώ το αγάπησα από τη μικρή Μιρέλα Πάχου.

_

Το άρθρο γράφτηκε 15.07.2013 για λογαριασμό του “Ορφέα”.

Χαμένοι δρόμοι

Στίχοι: Λίνα Τουρκογιώργη
Μουσική: Αντώνης Τουρκογιώργης
Πρώτη εκτέλεση: Βασίλης Παπακωνσταντίνου

Δρόμοι, που μεγάλωσα μαζί σας,
…με την πρώτη λέξη η στιχουργός μας ορίζει το θέμα, αλλά και τα γενικά πλαίσια ολόκληρου του τραγουδιού, μας ορίζει δηλαδή τις συντεταγμένες που θα ακολουθήσει, πράγμα δύσκολο, αφού σπάνια θα συναντήσεις με την πρώτη κιόλας λέξη να μπαίνεις στο νόημα του τραγουδιού
και τα όνειρα στις πέτρες σας, τα έκρυψα.
…έχεις αναρωτηθεί πόσο σημαντικοί είναι οι δρόμοι για τη ζωή σου;
…έχεις αναρωτηθεί πως χωρίς τους δρόμους δεν θα ταξίδευες πουθενά;
…φαντάσου ένα χωριό χωρίς καθόλου δρόμους, χωρίς καθόλου οδικό σύστημα, χωρίς καμία πινακίδα, θα πήγαινε ποτέ κανείς εκεί;
αυτοί οι τόνοι ασφάλτου έχουν τελικά σημασία…
Δρόμοι, που ματώθηκα με φίλους,
και σε μια αγκαλιά σας μέσα, μόνος έκλαψα.
…οι στίχοι αυτοί θυμίζουν χωριό, αλλά και μερικά χρόνια πίσω τις γειτονιές της Αθήνας, αφού μόνο πριν από μερικά χρόνια τα παιδιά παίζανε ποδόσφαιρο στους δρόμους και στις αλάνες, φτιάχνοντας αυτοσχέδια τέρματα και νοητά σύνορα για τις εξωτερικές γραμμές, τώρα το μόνο ερώτημα που έχουν τα παιδιά είναι σε ποια κονσόλα θα “συναντηθούν”, και χωρίς να ιδρώσουν θα καταφέρνουν να πετύχουν τον στόχο τους…

Χαμένοι δρόμοι, όσο κι αν έψαξα να βρω,
κάτι παλιό, κάτι να μου θυμίζουνε.
…το τραγούδι αποκτά αυτόματα διπλή φόρτιση, πρώτον γιατί η στιχουργός βάζει απλά ένα επίθετο μπροστά από το τραγούδι
…και δεύτερον, γιατί το τραγούδι δεν είναι ένα τυχαίο γεγονός, μπορεί η ιδέα να έρχεται τυχαία, αλλά η καταγραφή κάθε άλλο παρά τυχαία είναι
…το λέω αυτό γιατί όλα είναι μια ανάμνηση, κάτι δηλαδή που ζήσαμε πιο μικροί και κάποια στιγμή ευδοκίμησε και αυτό λέει ο συγκεκριμένος στίχος
…επίσης εξηγεί τα όσα γράψαμε παραπάνω, αφού οι σημερινοί δρόμοι δεν θυμίζουνε τίποτα αυτών των χωριών, αλλά ακόμα κι οι δρόμοι των χωριών έχουν αλλάξει κατά πολύ
Χαμένοι δρόμοι, πόσα θλιμμένα μυστικά,
πόσες ζωές, πόσα τραγούδια, ψιθυρίζουνε.
…καταλήγοντας μεγεθύνει όλη την δομή και την αξία που είχε δημιουργήσει, μας εξηγεί δηλαδή πόσοι άνθρωποι περάσανε και περπατήσανε από τους δρόμους, το περπάτημα για παράδειγμα κρύβει σκέψεις, όνειρα…
…με τη λέξη “ψιθυρίζουνε” ο νους μου πηγαίνει στα παγκάκια, εκεί που οι αναμνήσεις και τα συναισθήματα γίνονται λέξεις και χαράζονται

Όλα μου λείπουνε, οι μυρωδιές απʼ τα παράθυρα τα ανοιγμένα,
όλα μου λείπουνε, τα γιασεμιά και τα τριαντάφυλλα τα ανθισμένα.
Τα ροζ φουστάνια κι οι κορδέλες στα μαλλιά,
και το ραδιόφωνο να παίζει, τις Κυριακές τα λαϊκά.

Μόνος, μέσα στο σύννεφο το γκρι,
…σε αυτήν εδώ την στροφή η Λίνα αλλάζει το μέτρο
ψάχνω την παιδική αυλή, μα δεν τη βρίσκω.
…πάλι δόσεις από απωθημένα
Μόνος, με μια σημαία Ελληνική,
…αντίθεση, μιας και όταν κρατάμε την σημαία του κράτους μας, συνήθως έχουμε τριγύρω κόσμο, ενώ εδώ είμαστε μόνοι
την εθνική μας τη γιορτή, γιορτάζω σε μια ντίσκο.
…αυτός νομίζω είναι ο καλύτερος στίχος, αφού ένα από τα κύρια γνωρίσματα του καλού στίχου είναι να μπορεί να εναρμονίζεται με το “κάθε τώρα”

…ο στιχουργός εν γένει δεν πρέπει να είναι προφήτης, αυτήν την δουλειά την κάνουν τα μέντιουμ και οι αστρολόγοι, ο στιχουργός χρειάζεται να καταγράφει την εποχή του, αν ο στίχος είναι επίκαιρος και μετά από δέκα ή εκατό χρόνια τότε φταίμε εμείς…

Μόνος, βλέπω αεροπλάνα να περνούν,
και κάποιους να χειροκροτούν, μα ο ουρανός βουρκώνει.
…πόσο ωραία γίνεται η μεγέθυνση της αξίας!
Μόνος, κι έτσι όπως φτάσαμε ως εδώ,
…πόση απόγνωση και πόση αγανάκτηση κρύβει αυτός ο στίχος;
φοβάμαι αύριο τι θα δω, στου κόσμου την οθόνη.
…και εδώ πάλι, μιας με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο βλέπουμε μία ίδια οθόνη όλοι μας, πάλι πολύ επίκαιρο, το κομμάτι γράφτηκε πριν 2ο χρόνια

Όλα μου λείπουνε, οι μυρωδιές απʼ τα παράθυρα τα ανοιγμένα,
…οι δρόμοι είναι άρρηκτα συνδεδεμένοι με αναμνήσεις, και σίγουρα αυτοί οι δρόμοι δεν είναι για κάποια αστική περιοχή
όλα μου λείπουνε, τα γιασεμιά και τα τριαντάφυλλα τα ανθισμένα.
…ποια ήταν άραγε η τελευταία φορά που μύρισες λουλούδια, υπάρχουν λουλούδια στην Αθήνα; υπάρχουν λουλούδια στις μεγάλες πόλεις;
Τα ροζ φουστάνια κι οι κορδέλες στα μαλλιά,
και το ραδιόφωνο να παίζει, τις Κυριακές τα λαϊκά.
…εδώ  βάζει ακόμα μία εικόνα που τείνει να εξαφανιστεί, αφού η τελευταία φορά που “είδα” να φοράει κοπέλα ροζ φουστάνι και κορδέλα ήταν στο βιβλίο του Μ. Λουντέμη “Ένα παιδί μετράει τα άστρα”, ακόμα η εικόνα γίνεται τρισδιάστατη και αποκτάει άλλη μορφή, αφού μας μιλάει για ήχους, και τι ήχους; λαϊκούς…
…εγώ ήδη ακούω τη φωνή της Χαρούλας από κάποιο μισοχαλασμένο τρανζιστοράκι.

Η περιρρέουσα ατμόσφαιρα που αφήνει το τραγούδι όταν τελειώνει είναι εκπληκτική. Ο δρόμος του τραγουδιού μας βγάζει στο χωριό μας, ή σε κάποιο μέρος που περάσαμε και αγαπήσαμε την κάθε εικόνα. Ένα τοπίο όπου ζήσαμε κάποιο Πάσχα, και έτσι με το πασχαλινό αεράκι ερωτευτήκαμε την όμορφη του χωριού στον επιτάφιο…
Οι δρόμοι πάντως έχουν άπειρες άκρες. Αν μπορούμε να πούμε, ο ίδιος δρόμος ενώνει ένα χωριό της Ισπανίας με ένα χωριό της Ελλάδας. Ένας δρόμος οδηγεί στα δύο αυτά σημεία. Το ζήτημα είναι να πάρουμε την απόφαση και να ξεκινήσουμε το ταξίδι. Η απόσταση είναι μια ψευδαίσθηση, το κοντά και το μακριά είναι σχετικό. Για αυτόν που δεν παίρνει απόφαση να ξεκινήσει, ακόμα και η μία στάση λεωφορείου του φαίνεται βουνό. Και έτσι καταλήγει να είναι ένας χαμένος δρόμος. Ή ένα χαμένο τραγούδι.


_

Το άρθρο γράφτηκε 4.6.2013 για λογαριασμό του “Ορφέα”.