Το δίκιο μου

Στίχοι: Οδυσσέας Ιωάννου
Μουσική: Θέμης Καραμουρατίδης
Πρώτη εκτέλεση: Γιώτα Νέγκα

Όταν ακούω για πρώτη φορά ένα τραγούδι, είτε αυτό είναι στο ραδιόφωνο, είτε κάπου αλλού, κατά ένα μεγάλο ποσοστό μπορώ να καταλάβω ποιος το έχει γράψει. Αυτό μπορεί το διακρίνει κάποιος από τις λέξεις που χρησιμοποιεί ο κάθε στιχουργός, από το μέτρο, και φυσικά από τον εκάστοτε ερμηνευτή, από τις τυχόν συνεργασίες δηλαδή που είχε στο παρελθόν.
Στο συγκεκριμένο τραγούδι όμως έπεσα έξω. Δεν είχα τον Οδυσσέα Ιωάννου για ένα τόσο λαϊκό κομμάτι, και για ένα τόσο λαϊκό στίχο. Ήταν μια ευχάριστη έκπληξη όταν έμαθα ότι εκείνος έγραψες τους στίχους! Είχε λίγο καιρό να γράψει κάτι που να μου αρέσει και αυτό ήταν και είναι μια καλή ανάσα! Φυσικά και κατά καιρούς γράφει ωραία λαϊκά κομμάτια, αλλά αυτό είναι το κάτι άλλο!

Εγώ έχω το δίκιο μου κι εσύ τον κόσμο όλο

…ένα από τα γνωρίσματα των λαϊκών τραγουδιών είναι πως τα λένε “φάτσα φόρα”, πολύ ωραίο ξεκίνημα, σαν να σε πιάνει από το λαιμό
νομίζεις θα βρεθούμε στα μισά

…και επίσης μια πολύ καλή συνέχεια του προηγούμενου στίχου
μιλάω με τον ίσκιο μου τρομάζω με το ρόλο
…στο πρώτο μισό του στίχου φαίνεται το στοιχείο της μοναξιάς, και στο δεύτερο μισό, το στοιχείο πως όλοι μας σε αυτήν τη ζωή έστω και για μια στιγμή έχουμε παίξει κάποιο ρόλο, έχουμε υποδυθεί δηλαδή κάποιον έξω από εμάς, χωρίς να βρισκόμαστε στο θέατρο, αλλά στη ζωή
κοιμάμαι με τα μάτια μου ανοιχτά
…μια πολύ ωραία αντίθεση, μιας και αυτό –λογικά– δεν γίνεται, αλλά δεν παύει να είναι ακόμα ένας ωραίος στίχος

Εμένα με φωνάζουνε με το μικρό μου μόνο

…επίσης η ομοιοκαταληξία που μοιάζει από πριν, δηλαδή το “όλο”, “ρόλο” και τώρα το “μόνο” δυναμώνει ακόμα περισσότερα το τραγούδι μελωδικά
η σκούφια μου κρατά απ’ το
πουθενά
…πάρ’ τη σκούφια σου και βάρα με, ένα πράγμα.. είναι πολύ προφορικό το τραγούδι, τις λέξεις αυτές μπορούμε να τις ακούσουμε οπουδήποτε
κι εσένα που σε ήξερε κι η πέτρα που σηκώνω
τρομάζεις όταν έρχομαι κοντά

…για να αναλυθεί αυτός ο στίχος πρέπει να διαβαστεί όλος μαζί, στην μεν τραγουδίστρια, στην γυναίκα στην συγκεκριμένη περίπτωση, δεν την ξέρει κανένας και στον δε “εσύ” τον ξέρουν όλοι, μα όταν πλησιάζει η “άγνωστη” φεύγει μακριά, μου θυμίζει το όλο σκηνικό σενάριο από ελληνική ταινία, ασπρόμαυρη κιόλας, όπου εκεί οι διαφορές μεταξύ φτωχού και πλούσιου ήταν ακόμα μεγαλύτερες

Εγώ μετράω τα ρέστα μου να βγάλω κι άλλο μήνα
…πολύ οπτικός αυτός ο στίχος, σαν να τον βλέπεις και σαν να τον ακούς, μιας και τα ρέστα άρα τα νομίσματα έχουν ήχο
ανοίγω και δε βλέπω ουρανό

…και αυτός πολύ καλός στίχος, μιας και όλοι μας δικαιούμαστε να βλέπουμε τον ουρανό, τα αστέρια, αλλά υπάρχουν κάποιες καταστάσεις που δεν μας το επιτρέπουν
εσύ έχεις στο πιάτο σου ολόκληρη
Αθήνα
…αυτό το “σου” είναι ολόκληρος κόσμος! Καλά να βλέπεις πολύ καλή θέα και να την έχει πιάτο την Αθήνα, αλλά και στο ακριβό σου πιάτο μέσα;
ανοίγεις και χαζεύεις το κενό
…είναι τρομερές οι αντιθέσεις που δημιουργούνται σε αυτό το τραγούδι, μέσα σε δέκα συλλαβές όλη η ζωή

Εγώ έχω το δίκιο μου κι εσύ τον κόσμο όλο
νομίζεις θα βρεθούμε στα μισά
μιλάω με τον ίσκιο μου τρομάζω με το ρόλο
κοιμάμαι με τα μάτια μου ανοιχτά

Εμένα με φιλήσανε στο στόμα οι ανάγκες
…μου είπαν έλα εδώ εσύ μικρή, έλα να γνωρίσεις και εμάς, τη μοναξιά, τη δυστυχία και αφού μας γνωρίσεις τόσο θα σε φιλήσουμε κιόλας!
την έκανα τη βόλτα στα βαθιά
…συνεχίζει μεστά η αμεσότητα και η λαϊκότητα
κι εσένα το ταξίδι σου δυο καρφωμένες ράγες
νομίζεις ότι πήγες μακριά
…νομίζω πως η φράση “δυο καρφωμένες ράγες” είναι η καλύτερη του τραγουδιού! Επιτυγχάνεται για ακόμη μια φορά η αντίθεση, αλλά και η κλιμάκωση, όσο προχωράει και κυλάει το τραγούδι γίνεται ακόμα πιο έντονο, πιο δυνατό!

Εγώ μετράω τα ρέστα μου να βγάλω κι άλλο μήνα
ανοίγω και δε βλέπω ουρανό
εσύ έχεις στο πιάτο σου ολόκληρη Αθήνα
ανοίγεις και χαζεύεις το κενό
…θα το ξαναπώ για ακόμη μια φορά, θα μπορούσε πολύ εύκολα να είναι κάποιο soundtrack από μια παλιά ελληνική ταινία, έχει όλα τα στοιχεία, τον πόθο, την φτώχεια, την αντίθεση, την μιζέρια, την κακοπέραση, αλλά και την ελπίδα. Φυσικά, είναι κι ένα τραγούδι με πολιτική χροιά και με πολλά πολιτικά μηνύματα. Όμως, όλα γυρίζουν γύρω από την αγάπη. Πολλές φορές δεν αρκεί μόνο η αγάπη, υπάρχουν και άλλα ζητήματα, όπως εδώ, που μας φέρνει αντιμέτωπους αρχικά με τον εαυτό μας και πιο μετά με την κοινωνία και τις ταξικές διαφορές.

Θα κλείσω με μία ευχή, ας μη ψάχνουμε για δίκαιο και άδικο, ας είναι το αυτονόητο η καλύτερη λύση και να μην πάψουμε να προσπαθούμε ποτέ για αυτό που θέλουμε.

_

Το άρθρο γράφτηκε 3.9.2014 για λογαριασμό του “Ορφέα”.

Για ένα τίποτα

Στίχοι: Αποστόλης Δημητρακόπουλος
Μουσική: Αποστόλης Δημητρακόπουλος
Πρώτη εκτέλεση: Μιλτιάδης Πασχαλίδης

Το παρών κομμάτι προέρχεται από το δίσκο «Στάχυ», όπου κυκλοφόρησε το 2005. Ένας πολύ όμορφος δίσκος και πολύ δουλεμένος.

Την ρωτάω, με ρωτάει
απαντάω, απαντάει

…δείτε πόσο εύκολα μπορεί να αρχίσει κάποιος να γράφει ένα τραγούδι, ρήματα “πεταμένα” στο χαρτί…
κι έτσι πιάνουμε κουβέντα
για το τίποτα

…προσέξτε τη λέξη «τίποτα», καθ’ όλη την διάρκεια του κομματιού, προσέξτε τη χρήση της!
…και επίσης με ποια λέξη θα μπορούσαμε να την αντικαταστήσουμε, και να έχουμε το ίδιο νόημα;

Κι ο καφές όταν τελειώσει
φτιάχνουμε άλλη μία δόση

…τα σκηνικά του τραγουδιού μπορώ να πω ότι έχουν μπει, είναι σε κάποιο σπίτι!
“τι ‘ναι αγάπη μου η αγάπη”
λέει τίποτα!

Την χαϊδεύω, με χαϊδεύει
την μαγεύω, με μαγεύει

…δείτε πως λειτουργεί η δράση-αντίδραση, χρειάζεται απλά μια μικρή κίνηση, ένα χάδι, ένα άγγιγμα, μια κίνηση αγάπης και αυθορμητισμού για να ξεκινήσει μια σχέση, μια φιλία, οτιδήποτε• κάτι που ξεχνάμε τώρα τελευταία, αφού περιμένουμε τον έρωτα, μια δουλειά κλπ να μας έρθουν σαν μάννα εξ ουρανού!
κι έτσι φτάνουμε μαζί
…κι εδώ, όλα τα διπλά ρήματα ενώνονται σε μία λέξη, στο μαζί!
μπροστά στο τίποτα
η λέξη χρωματίζει ηχητικά τον στίχο και παράλληλα φορτίζει και το νόημα του τραγουδιού

Μα η βραδιά όταν τελειώσει
κάποιος πρέπει να πληρώσει
το δωμάτιο που χάνεται
στο τίποτα
…δε ξέρω αν αυτός ο στίχος μιλάει για μια πληρωμένη γυναίκα, αλλά αυτό μου έρχεται πρώτο στο μυαλό…
…μπορεί βέβαια να είναι μεταφορικό το ρήμα «πληρώνω», και να εννοεί ο Δημητρακόπουλος συναισθηματική πληρωμή και το δωμάτιο να είναι από ένα σπίτι όπως είπαμε

Μα στο τέλος συμφωνούμε
πως αν ψάξουμε θα βρούμε
μια ελπίδα γεννημένη
από το τίποτα

…αν ξαναδιαβάσετε τα πρώτα τρία κουπλέ και ύστερα τα τρία τελευταία θα καταλάβατε πως το νόημα χάνεται λίγο, η απλότητα που υπήρχε στα πρώτα τρία έχει εξαλειφτεί, το νόημα τώρα είναι λίγο μετέωρο
…όμως δε παύει να είναι ένα πολύ δυνατό κουπλέ το συγκεκριμένο!

Kι όμως, δίπλα στο πλευρό της
είμαι ένας στρατιώτης

…θα έλεγε κανείς πως το συγκεκριμένο είναι ερωτικό τραγούδι, αφού περιγράφει μια γνωριμία, πρώτα τα χάδια, μετά η αγάπη, τώρα ο στρατιώτης…
…με μια σύντομη επικοινωνία που είχα με τον δημιουργό του κομματιού όμως, μου αποκάλυψε το αντίθετο, δεν το έγραψε για ερωτικό κομμάτι

που τη μάχη πάει να δώσει
για ένα τίποτα

… η λέξη τίποτα που είπαμε στην αρχή, θα μπορούσε εύκολα να αντικατασταθεί με την λέξη πάντα! Θα είχε το ίδιο νόημα, άπλα στην Τέχνη ζωγραφίζουμε, παίζουμε θέατρο, γράφουμε μουσική για το λίγο, για το μικρό κοινό, για το τίποτα, για αυτό που δεν θα έρθει ποτέ, για αυτό που δε θα γνωρίσουμε ποτέ, για αυτό που ονειρευόμαστε και δεν είναι υπαρκτό, αλλά και για το τίποτα!
…τέλος, είναι ένα τραγούδι χωρίς ρεφρέν, όπως μου αρέσουν κι εμένα, αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία που θα αναλύσουμε σε κάποιο άλλο κομμάτι, το αν δηλαδή χρειάζεται να υπάρχει ρεφρέν στα τραγούδια ή όχι. Σίγουρα θα πείτε πως χρειάζεται, αλλά αν προσέξετε υπάρχει μεγάλος αριθμός τραγουδιών που δεν έχει επωδό, όπως το λέγαμε παλιότερα.

Τα τραγούδια που αναρτώ σε αυτήν την στήλη δεν είναι τυχαία, δεν ξυπνάω μια μέρα και λέω αυτό θα επεξεργαστώ, είναι στίχοι που αν τους διαβάζεις έχουν ζουμί… τι εννοώ; Οι στίχοι έχουν λόγο, σχήμα, πρόσωπα, καταστάσεις… Ακόμα μου αρέσει να στηρίζω καλλιτέχνες που δεν έχουν τόσο μεγάλη αναγνώριση, που δεν παίζονται τα κομμάτια τους στο ραδιόφωνο, ούτε παίζουν σε μεγάλα μαγαζιά, και που πρέπει να ψάξεις αρκετά για να ακούσεις δείγματα δουλειάς τους.


_

Το άρθρο γράφτηκε 21.01.2014 για λογαριασμό του “Ορφέα”.

Φωτιά μου

Στίχοι: Μιλτιάδης Πασχαλίδης
Μουσική:
Μιλτιάδης Πασχαλίδης
Πρώτη εκτέλεση:
Μιλτιάδης Πασχαλίδης

Η διάθεση μου για το νέο άρθρο ήταν λίγο διαφορετική από ότι τις άλλες φορές. Δεν ήθελα να αναλύσω στίχο-στίχο, αλλά να περιγράψω την περιρρέουσα ατμόσφαιρα. Νομίζω πως διεισδύεις το ίδιο καλά και με αυτό τον τρόπο. Αρχικά, ο ίδιος ο Μίλτος Πασχαλίδης αποκαλύπτει σε μια παλιότερη συνέντευξη πως γράφτηκε αυτό το κομμάτι: Είχε αποδεχτεί την πρόσκληση ενός φίλου του να πάνε σε ένα μαγαζί που είχε πολύ δυνατή μουσική, και με τους παραβρισκόμενους να χορεύουν πάνω στα τραπέζια, τα ποπ σκυλάδικα της εποχής. Ο φίλος του Μίλτου πέρναγε αρκετά καλά, αλλά εκείνος δεν καταλάβανε το γιατί. Σε μια στιγμή ο dj, βάζει το γνωστό σε όλους μας Ζεϊμπέκικο της Ευδοκίας, του Μάνου Λοΐζου. Χαρακτηριστικά ο Πασχαλίδης είχε πει: «Το πλήθος ξενερώνει, τα κορίτσια κατεβαίνουν από τα τραπέζια εκτός από ένα. Ένα κορίτσι με μακριά μαύρα μαλλιά χορεύει την Ευδοκία. Η άτιμη χορεύει λεβέντικα, αντρίκια, σπάνιο να δεις γυναίκα να χορεύει καλά ζεϊμπέκικο, έμεινα να τη χαζεύω… Γι’ αυτό το κορίτσι που δεν το γνωρίζω και που ποτέ δεν το ξαναείδα, έφτιαξα το ίδιο βράδυ τη “Φωτιά μου”».

Με χάδια τρομαγμένα,
με διψασμένα χάδια

…όταν η επανάληψη γίνεται με ωραίο τρόπο δεν είναι καθόλου κουραστική, ίσα – ίσα που βοηθάει στην φόρτιση των συναισθημάτων, μιλάω για την λέξη «χάδια»
του νου μου τα σκοτάδια
απόψε ντύνομαι
…όμορφη παρομοίωση φυσικά

Λευκό πανί υψώνω
…αυτός ο στίχος μου θυμίζει τον μύθο του Θησέα, όπου ξέχασε να αλλάξει τις σημαίες και ο πατέρας του οδηγήθηκε στον γκρεμό
και πάω όπου με πάει
…και εδώ ακριβώς το ίδιο που λέγαμε πιο πριν με την επανάληψη, ο στιχουργός χρησιμοποιεί ένα ρήμα σε δύο διαφορετικά πρόσωπα, στον ίδιο στίχο!
αυτό που με σκορπάει,
σου παραδίνομαι
…μια δυνατή αντίθεση με πολύ νόημα

Μονάχη μες τους ξένους
και μες τους φίλους μόνη
…δύο στιχάκια που υμνούν την μοναξιά
…και εδώ πάλι η επαναληπτική διαδικασία, μονάχη – μόνη

να ‘ξερα τι σε σώνει
στον πόνο στη χαρά

…και επίσης ωραία συνέχεια μετά, και άλλη μία αντίθεση – ξανά

Γυαλί που δεν ραγίζει
…αυτό εδώ το στιχάκι μάλλον το έγραψε ο στιχουργός για τα ποτήρια και τα πιάτα που πετάμε πάνω στο κέφι μας, αλλά εκείνος ψάχνει για ένα γυαλί που είναι από τέτοιο υλικό, που δεν σπάει με τίποτα και ποτέ!
θα ‘βρισκα να σου τάξω
Πες μου πως να πετάξω
με δανεικά φτερά

…πώς να πετάξεις με δανεικά όνειρα, δανεικές ιδέες, ακόμα και δανεικά λεφτά;

Της φυλακής μου πόρτα
εσύ και αντικλείδι

…είσαι δηλαδή τα πάντα…
και γω μικρό στολίδι
…και εγώ ένα μικρό φυλαχτό, πολύ όμορφη αντίθεση
στον άσπρο σου λαιμό
…χαρακτηριστικό του κοριτσιού, χαρακτηριστικό της αθωότητας, αλλά και της απλότητας

Θα πω ένα τραγούδι
σήκω να το χορέψεις
Τα μάτια να μου κλέψεις
για πάντα πριν χαθώ

…το αγαπημένο μου μέρος του τραγουδιού, ειδικά στην ζωντανή ηχογράφηση με τον Θηβαίο, το τραγούδι απογειώνεται, και επίσης το τραγούδι δεν τελειώνει με το ρεφρέν, όπως γίνεται σε όλα τα τραγούδια!

Φωτιά μου εσύ κι αέρας
στο σύνορο τούτης της μέρας
Τη φλόγα σου δώσ’ μου

…κι άλλο στοιχείο της αθωότητας, η φλόγα, η σπίθα…
και γίνε μου φως μου
χρυσόμαλλο δέρας

…δεύτερο στοιχείο από την μυθολογία

Φωτιά μου εσύ κι αέρας
στο σύνορο τούτης της μέρας
Το γέλιο σου δώσ’ μου
και γίνε του κόσμου το πέρας

Ακόμα, κανένα γεγονός δεν είναι ολοκληρωτικά κακό ή ολοκληρωτικά καλό. Απλά έχουμε φτιάξει έτσι τα αντανακλαστικά μας, ώστε να λειτουργούμε με οργή σε ό,τι στραβό μας γίνεται, αλλά σε ό,τι ωραίο μας συμβαίνει, έχουμε συνηθίσει να το προσπερνάμε. Σαν να βγάζουμε αερόσακους στην ευτυχία, και να μην αφήνουμε τον εαυτό μας να “τρακάρει” μαζί της, αλλά στην λύπη να πέφτουμε με τα μούτρα και χωρίς κράνος. Κάνω αυτό το σχόλιο, γιατί μερικές φορές η πρώτη εντύπωση που έχουμε για κάποιον ή για κάτι είναι λανθασμένη. Όπως ο Πασχαλίδης που αρχικά έδειχνε να μην περνάει καλά στο μαγαζί, αλλά στο τέλος έγραψε ένα υπέροχο κομμάτι.

Το δεύτερο σχόλιο που θα κάνω είναι για την μαγεία της λογοτεχνίας και της Τέχνης γενικότερα. Η Τέχνη δεν χρειάζεται φανφάρες για να δουλέψει, ούτε είναι ένα μηχάνημα που το βάζουμε στην πρίζα και πατάμε κάνα δύο κουμπιά και λειτουργεί. Ούτε το ετεροθαλή αδελφάκι της η έμπνευση χρειάζεται κάτι από όλα αυτά, το μόνο που χρειάζεται είναι να έχεις τα αυτιά σου και τα μάτια ανοιχτά! Το ωραίο είναι πως υπάρχουν κάποιοι μηχανισμοί για την έμπνευση. Το να γραφείς εν βρασμώ ψυχής, ή να αφήνεις ένα συναίσθημα να σε κυκλώσει, και ύστερα από πολύ καιρό να γράψεις. Ακόμα, όσον αναφορά το συναίσθημα, μπορείς να το αποτυπώσεις ως έχει, ή ως μια υπερβολή, να το μεγεθύνεις δηλαδή, ή να γράψεις την δικιά σου φαντασίωση, όπως π.χ. έκανε κι ο Μίλτος στο συγκεκριμένο τραγούδι. Πήρε μία κατάσταση και την διαμόρφωσε όπως εκείνος ήθελε, για να βγει αυτό το ωραίο αποτέλεσμα. Όπως είχε πει και ο ίδιος, το αγαπάει αυτό το τραγούδι, σαν να το είχε γράψει κάποιος άλλος…

_

Το άρθρο γράφτηκε 2.12.2013 για λογαριασμό του “Ορφέα”.

Το κοπερτί

Στίχοι: Μαριανίνα Κριεζή
Μουσική: Λένα Πλάτωνος
Πρώτη εκτέλεση: Γιάννης Παλαμίδας

Αρχικά, ας εξηγήσουμε την ερμηνεία του τίτλου, το “κοπερτί” είναι ένα από τα πολλά λαχνίσματα που είχαμε όταν ήμασταν παιδιά. Λαχνίσματα ή κληρωσιές, ονομάζονται τα παιδικά τραγούδια που λέγονται πριν αρχίσει ένα παιχνίδι, όπως το κρυφτό, η τυφλόμυγα κ.α. Τα τραγούδια αυτά, που συνήθως είναι περιορισμένης έκτασης, ακούγονται προκειμένου να καθορίσουν την σειρά εκκίνησης του παιχνιδιού. Τον κλήρο αποτελεί η τελευταία συλλαβή των τραγουδιών αυτών και σε όποιον σταματήσει είναι η σειρά του να παίξει. Τα περισσότερα τραγούδια έχουν ακαταλαβίστικο νόημα, αλλά η χρησιμότητά τους είναι μεγάλη! Τα πιο γνωστά λαχνίσματα είναι το: “Α μπε μπα μπλομ, του κίθε μπλομ..”, “Άκατα μάκατα σούκουτου μπε…”, “Είσαι κινεζάκι; Τρως πολύ ριζάκι;…”, “το παπούτσι σου βρωμάει, άλλαξε το” και άλλα πολλά εύθυμα τραγουδάκια.

Δεύτερον, ένα ακόμα ωραίο στοιχείο είναι πως το 2010, η Λένα Πλάτωνος πραγματοποίησε μια συναυλία στο Παλλάς, όπου μετέπειτα έγινε και δίσκος. Αυτό το τραγούδι το ερμήνευσε μαζί με τον φίλο της Γιάννη Παλαμίδα. Στο όλο παιδικό κλίμα του τραγουδιού, η Λένα επάνω στην σκηνή “τα βγάζει”, τραγουδάει δηλαδή το λάχνισμα και αυτός που θα “βγει”, θα πρέπει να τραγουδήσει το τραγούδι. Ο κλήρος τυχαίνει στον Γιάννη, όπου φυσικά αρχίζει να τραγουδάει.

Τρίτον και ίσως το σημαντικότερο όλων, σύμφωνα με τη Λένα Πλάτωνος σε μία συνέντευξη: «Το κοπερτί, το κοπερτί τάπι τάπι ρούσι, είναι ένα παιδικό παιχνίδι, που τα παιδιά κάνουν έναν κύκλο και στο τέλος κάθε γύρου αποχωρεί και ένα. Αυτό το παιχνίδι έφερνε μια μελαγχολία στη Μαριανίνα (Κριεζή) και ήθελε να το κάνει τραγούδι. Έτσι το Κοπερτί μεταφέρθηκε νοηματικά, στο πως μας αποχαιρετάνε αγαπημένα πρόσωπα, ένα – ένα, και φεύγουν από τη ζωή». Τέλος, σε μία σύντομη επικοινωνία που είχα μαζί της, μου αναφέρει επίσης πως το τραγούδι αυτό γράφτηκε για έναν ανεκπλήρωτο έρωτα…

Και Κοπερτί το Κοπερτί
…μόνο με τη λέξη “κοπερτί”, από το τίτλο δηλαδή, με έχει κερδίσει, γιατί με βάζει στη διαδικασία να ψάξω, να ρωτήσω τι είναι στα αλήθεια αυτό το “κοπερτί”
…επίσης ο τίτλος σε ένα έργο είναι πολύ σημαντικός, αν είναι ξεχωριστός και ιδιαίτερος προσελκύει πολύ πιο εύκολα το κοινό
κι εμείς θα κουραστούμε
θα αρχίσει κάποτε η φθορά κι ο μαρασμός

…όπως σε όλες τις σχέσεις –ή σχεδόν– έρχεται μετά από κάποιο διάστημα η συνήθεια, και η συνήθεια φέρνει μαρασμό και δυστυχία, χαρακτηριστικό στοιχείο της στιχουργού, αφού σε πολλά τραγούδια περιγράφει «το αδιέξοδο των σχέσεων και τη φθαρτότητα του ερώτα», όπως χαρακτηριστικά είχε γράψει ο Δημήτρης Βαγενάς σε ένα κείμενό του αφιερωμένο στη στιχουργό

Και Κοπερτί το Κοπερτί
θα ξεαγαπηθούμε

…αυτός ο στίχος εκφράζει αθωότητα, μιας και τέτοιες λέξεις τις λέγαμε μικροί όταν παίζαμε, αλλά δε γελάγαμε αφού δεν ξέραμε πως ήταν κάποιο γραμματικό λάθος
όλη η ζωή μου ήταν ένας χωρισμός
…πόση διάρκεια και πικρία βγάζει τούτο εδώ το στιχάκι;

Δε θα φτιάχνεις πια
στιχάκια στη γιορτή μου

…εδώ θα ήθελα να σταθώ και να πω, πως γενιά με τη γενιά χάνουμε τις παραδόσεις μας, π.χ. αυτό το τραγούδι γράφτηκε πριν 36 χρόνια, γιατί άραγε δεν έχω ακούσει ένα ανάλογο τραγούδι που η εισαγωγή του να είναι ένα λάχνισμα;
…και δεύτερον, η ρομαντική εποχή μου φαίνεται πως τελείωσε, εγώ ευτυχώς την πρόλαβα στην κόψη, εμείς προλάβαμε δηλαδή να γράψουμε κάποια στιχάκια για τα κορίτσια που μας άρεσαν, τώρα τα σημερινά παιδιά έχουν αφοσιωθεί στον υλισμό και την υλικότητα και εκφράζουν την αγάπη τους μέσω του Instagram και του Facebook
ούτε καρδιές με κόκκινο χαρτί
…η ατμόσφαιρα θυμίζει παιδικό πάρτι και αυτό το λέω σαν ένα μεγάλο θετικό, μπορεί να φαίνεται πως τα τραγούδια της κ. Κριεζή είναι παιδικά, αλλά όχι αθώα
…ακόμα θα μπορούσε να είναι ένα παραμυθοτράγουδο, αλλά δεν είναι, για εμένα αποτελεί μια ερωτική ιστορία γραμμένη από ψυχή παιδιού!
όμως πάντα εσύ
θα ‘σαι Κοπερτί μου
το μοναδικό μου Κοπερτί

…με απλά λόγια συμπληρώνει το τραγούδι, και αυτό το λέω πάλι για καλό!

Και Κοπερτί το Κοπερτί
θα βγαίνεις μ’ άλλα αγόρια
κι εγώ θα ζήσω το δικό μου το ρυθμό

…σαν να σε συνεπαίρνει η μουσική από το πάρτι

Και Κοπερτί το Κοπερτί
μετά από χίλια χρόνια
θα σου τηλεφωνήσω σ’ άλλον αριθμό
…η αλήθεια είναι πως στο κομμάτι ακούγεται πολλές φορές η λέξη “κοπερτί”, αλλά η επανάληψη δεν κουράζει, αντίθετα, “μεγαλώνει” κι άλλο το κομμάτι, το φορτίζει συναισθηματικά!

Γεια σου Κοπερτί
…κοιτάξτε πως ο προφορικός και ο καθημερινός λόγος έχουν εισχωρήσει στον γραπτό λόγο, «γεια σου», πιο απλά δε γίνεται..
θυμάσαι τη φωνή μου
…μια πολύ καλή συνέχεια της προηγούμενης στροφής, αφού η φωνή συνδέεται με το τηλέφωνο
αν είσαι ολομόναχο και συ
πάρε ένα ταξί
κι έλα Κοπερτί μου
έλα να γεράσουμε μαζί…

…μετά από τα «χίλια χρόνια» θα γεράσουμε και μαζί!

Η δημιουργός αυτού του τραγουδιού είναι Μαριανίνα Κριεζή, όπου μας έχει συνηθίσει όπως είπαμε, σε μια παιδική γραφή, χωρίς όμως οι στίχοι της να απευθύνονται σε παιδιά. Έτσι, 36 χρόνια μετά από την ολοκλήρωση του συγκεκριμένου δίσκου, τα τραγούδια της θεωρούνται σύγχρονα και προχωρημένα, και αντικείμενα προς μελέτη!

Τέλος, ένα άλλο ξεχωριστό ντουέτο είναι του Βασιλικού και της Δήμητρας Γαλανή.

_

Το άρθρο γράφτηκε 10.10.2013 για λογαριασμό του “Ορφέα”.

Κάποτε

Στίχοι: Οδυσσέας Ιωάννου
Μουσική: Μιλτιάδης Πασχαλίδης
Πρώτη εκτέλεση: Δημήτρης Μητροπάνος

Κάποτε θα φύγουμε από δω
…ένας απόλυτα κατανοητός στίχος, έστω κι αν δε θέλουμε να τον αποδεχτούμε
Όταν θα ‘μαστε όλοι κουρασμένοι
…μακάρι όμως να “πιάσει” αυτό εδώ το στιχάκι, και να φύγουμε στα βαθιά γεράματα, με το ανάστημα σηκωμένο, αλλά και να έχουμε ζήσει έτσι όπως φανταστήκαμε, αλλά και ακόμα καλύτερα
…”και γέρος πια να αράξεις στο νησί, πλούσιος με όσα κέρδισες στον δρόμο”, από την Ιθάκη του Κ. Καβάφη
Θα γυρίσω λίγο να σε δω
…θα γυρίσω να ξανά δω την εικόνα σου και το τελευταίο βλέμμα σου, να κρατήσω την όψη σου…
Και θα με κοιτάς ευτυχισμένη
…χαρούμενη και κάπως έτσι να σε θυμάμαι για πάντα

Κάποτε θα φύγουμε από δω
Κι όλα σου τα ”θέλω” θα φωνάξεις

…πόσο δυνατή ή πόσο αδύναμη θα είναι αυτή η φωνή; έχουμε επιθυμίες στη ζωή μας; ή κυκλοφορούμε σαν πούλια με στημένα ζάρια;
Δεν θα ‘ναι το κλάμα σου βουβό
Θα μπορείς ελεύθερη να κλάψεις

…πότε ήταν η τελευταία φορά που έκλαψες; θυμάσαι άραγε πότε ήταν η τελευταία;

Κάποτε μα τώρα είμαστε εδώ
…το ρεφρέν έρχεται να ανατρέψει όλο το τραγούδι, αυτός ο στίχος αποτελεί γέφυρα με το τώρα, αυτήν εδώ την συγκεκριμένη στιγμή που διαβάζετε το τραγούδι, αλλά και με το “κάποτε”, το μέλλον, το αβέβαιο, αλλά και αυτό που μπορούμε να αλλάξουμε
Ξένοι σ ‘έναν τόπο που αλλάζει
…ξένοι στην ίδια μας την σχέση, στο ίδιο μας το σπίτι, στη χώρα μας
Ξέρω χίλιους τρόπους να σωθώ
…εδώ θα δανειστώ ένα άλλο τραγούδι του Οδ. Ιωάννου για να περιγράψω αυτόν τον στίχο. Μερικές φορές είμαστε τόσο “Αγύριστα κεφάλια” που ενώ ξέρουμε τη χρειάζετε να κάνουμε για να σωθούμε…
Μα κανένας τους δεν μου ταιριάζει
…δεν κάνουμε τίποτα, δεν πράττουμε, μένουμε απαθής σε ένα κόσμο που κινείται με ιλιγγιώδη ταχύτητα, και τα πάντα αλλάζουν στο δευτερόλεπτο

Κάποτε θα φύγουμε από δω
Και θα είσαι όμορφη στο δρόμο

…ενώ τα γηρατιά θα έχουν έρθει, και θα έχουμε αρκετά χρόνια στην πλάτη μας, η ομορφιά στο βλέμμα θα έχει παραμείνει, όπως η θάλασσα που δε γερνάει ποτέ
Θα γελάς με ό,τι κι αν σου πω
…εδώ είναι σαν να ρίχνει ο στιχουργός μια κουταλιά μέλι στο τραγούδι
Σύννεφα θα βγάλουμε στον ώμο
…και έτσι γλυκά όπως μας αποχαιρετά, μας δίνει κάτι που θα αντικαταστήσει τα χρόνια που έχουμε στην πλάτη μας, με ένα σύννεφο, κάτι δηλαδή που είναι πανάλαφρο, και περπατάει αμέριμνο και ανέμελο στον ουρανό

_

Το άρθρο γράφτηκε 12.04.2013 για λογαριασμό του “Ορφέα”.

Ο παλιάτσος

Στίχοι: Μέλπω Ζαρακώστα
Μουσική:
Νότης Μαυρουδής
Πρώτη εκτέλεση:
Παιδική Χορωδία Ωδείου Kodaly

Ένας παλιάτσος είμαι εγώ
καλή σας μέρα

…μακάρι να συστηνόμασταν όλοι κατ’ αυτό το τρόπο και αντί να βγάζαμε βιογραφικά, να βγάζαμε τα καπέλα μας
Ξέρω να κλαίω, να γελάω, να πονώ
…ξέρω δηλαδή να εκδηλώνω τα συναισθήματά μου, κάτι που πάει να εκλείψει
ξέρω να λέω την αλήθεια πέρα ως πέρα
…η διαφορετικότητα συνεχίζεται, αφού ο παλιάτσος μας επισημαίνει κάτι που κατά καιρούς ξεχνάμε, να λέμε την αλήθεια, αφού πολλές φορές και εμείς οι ίδιοι λέμε ψέματα στον εαυτό μας
γι’ αυτό κι εγώ θα σας το πω…

Τραγούδι λέω δυνατά
ν’ ακούσουν όλα τα παιδιά
ν’ ακούσει η πολιτεία
κι απ’ το τραγούδι μου αυτό
παλιάτσοι άλλοι εκατό να βγουν στην κοινωνία


Κι έτσι όλοι μαζί κι αντάμα

…«όλοι μαζί» πόσο σημαντική φράση…
να τραγουδάμε τα δίκια της ζωής
να τραγουδάς κι εσύ απ’ την πλατεία

…κι αν για οποιοδήποτε λόγο δεν μπορείς να ακολουθήσεις τους πολλούς, βγες στην πλατεία της περιοχής σου ή στην πλατεία του χωριού και μίλα ανοιχτά για αυτά που βρίζεις καθημερινά, προσπάθησε να πείσεις λίγους στην αρχή και μετά τους πολλούς
…επίσης αυτός ο στίχος μου θυμίζει τον Νικόλα Άσημο

να μάθεις φίλε μου σωστά να ζεις
…εδώ το λέει καθαρά και απλά, τραγούδι στην πλατεία ισούται με σωστή ζωή, αλλά σίγουρα η στιχουργός θα εννοεί κάποια πλατεία νησιού ή χωριού και όχι τις πολύβουες πλατείες των μεγαλουπόλεων

Τραγούδι λέω δυνατά
ν’ ακούσουν όλα τα παιδιά
ν’ ακούσει η πολιτεία

…σε αυτό το σημείο που θυμίζει τον Μικρό Πρίγκιπα, μιας και το βιβλίο απευθύνεται από μικρά παιδιά μέχρι και πολύ μεγάλους
κι απ’ το τραγούδι μου αυτό
παλιάτσοι άλλοι εκατό να βγουν στην κοινωνία

…έχω διαβάσει πολλές συνεντεύξεις τραγουδιστών όπου κλασικά τους ρωτάνε πάντα τα ίδια πράγματα, μια κλασσική ερώτηση είναι «αν ένα τραγούδι μπορεί να αλλάξει τον κόσμο;» οι περισσότεροι απαντάνε αρνητικά και συμφωνώ μαζί τους, γιατί αν δεν ντυθεί ο κάθε ένας παλιάτσος δύσκολα θα αλλάξει κάτι…
…πέρα από αυτό όμως, τραγούδια έχουν αλλάξει τον κόσμο ή τουλάχιστον έχουν χαρίσει ελπίδα, ειρήνη, αγάπη, τα πιο γνωστά είναι το «Imagine», το «Another Brick In The Wall» κ.α.

Ένας παλιάτσος είμαι εγώ
καλή σας μέρα…

…καλή σου μέρα!

Ακόμα, νομίζω πως το τραγούδι είναι εμπνευσμένο και άρρηκτα συνδεδεμένο με την ασπρόμαυρη φιγούρα της 7ης Τέχνης, τον Charles Chaplin. Πέρα από αυτό όμως, θα έλεγα πως είναι συγκινητικό κομμάτι, μιας και κάθε φορά που το ακούω μου φέρνει μνήμες από το σχολείο, και την παιδική μου ηλικία. Γραμμένο με το πιο απλό λεξιλόγιο, αλλά με τόσο δυνατά νοήματα!

_

Το άρθρο γράφτηκε 18.02.2013 για λογαριασμό του “Ορφέα”.

Λίγα ψίχουλα αγάπης

Στίχοι: Κώστας Βίρβος
Μουσική:
Σταύρος Τζουανάκος
Πρώτη εκτέλεση:
Σταύρος Τζουανάκος & Έφη Νερούτσου (Ντουέτο)

Στο συγκεκριμένο τραγούδι δε χωράνε πολλά σχόλια, έτσι θα μείνουμε περισσότερο στην ουσία και δε θα σχολιάσουμε τόσο πολύ στίχο το στίχο.

Δε θέλω πλούτη να μου δώσεις και παλάτια
δε θέλω λούσα όπως άλλες που γυρνάς

…να και μια γυναίκα που αρνείται τα λεφτά
λυπήσου μόνο της καρδιάς μου τα κομμάτια
και πες μου λίγο τη φτωχή πως μ’ αγαπάς

…δύο λέξεις αρκούν, μόνο δυο λέξεις αρκούν για να αποτινάξουμε την ανημπόρια της ζωής

Λίγα ψίχουλα αγάπης σου γυρεύω
κι ως την άλλη μου ζωή θα σε λατρεύω

Αυτά τα λίγα ψίχουλα κι αν θα μου τάξεις
σου τα πληρώνω με οποιαδήποτε τιμή

…«πληρώνω», μία λέξη που φέρνει ωραία αντίθεση με όλα όσα πραγματεύτηκαν στο πρώτο κουπλέ
…«τιμή», διπλή έννοια, κάτι που είναι ωραίο να υπάρχει στα τραγούδια
και θα τα πάρω κι αν ακόμα τα πετάξεις
όπως πετάνε σ’ ένα σκύλο το ψωμί
…στο στίχο και γενικά στη λογοτεχνία, αν μια παρομοίωση είναι καλή τότε αναδεικνύετε πάρα πολύ το έργο, έτσι κι εδώ, βλέπεις μπροστά σου όλη την εικόνα

Λίγα ψίχουλα αγάπης σου γυρεύω
κι ως την άλλη μου ζωή θα σε λατρεύω

…κι από αυτή, μέχρι και την άλλη ζωή… θα σε λατρεύω, αγαπώντας την παραμικρή σου πράξη και την ελάχιστη στιγμή που μου χάρισες, και εδώ υπάρχει μια δυνατή εικόνα, μια μεταφορά, ο στίχος με την “άλλη ζωή…”

Ακούγοντας το τραγούδι, καταλαβαίνει κανείς πως τη δεκαετία του ‘70 τα πράγματα ήταν διαφορετικά, σίγουρα ήταν διαφορετικά. Μόνο από αυτούς τους δέκα στίχους μπορούμε να πούμε πως τότε η ζωή ήταν καλύτερη σε κάποιους τομείς, κι ας ήταν φτωχότερη κι ας είχε λιγότερες ανέσεις. Τα περισσότερα τραγούδια για παράδειγμα, που είναι γραμμένα στη δεκαετία του ‘70, ‘80 για να μην πάω πιο πίσω, είναι γραμμένα με μια καθαρή γραφή και απλή, γιατί πολύ απλά και οι άνθρωποι τότε είχαν τα ίδια χαρακτηριστικά, με συνέπεια να αντανακλούν στο χαρακτήρα. Σήμερα τα τραγούδια δεν έχουν καμιά σχέση με αυτό εδώ το διαμαντάκι, τα περισσότερα υμνούν τη μοναξιά και επίσης είναι δύσκολα στην κατανόηση. Οι στιχουργοί τώρα βάζουν δύσκολες λέξεις, πρώτον για να αναδείξουν τη γραφή τους, και δεύτερον, για να κρύψουν τα κενά από το χαρακτήρα τους.

_

Το άρθρο γράφτηκε 28.09.2012 για λογαριασμό του “Ορφέα”.

Σωπαίνω δε μιλώ

Στίχοι: Δημήτρης Βαβλιάρας
Μουσική: Δημήτρης Βαβλιάρας
Πρώτη εκτέλεση: Γιώργος Κοντορίκος 

Σωπαίνω δε μιλώ μα ο νους μου πάλι κράζει
και τούτη η σκέψη η τρελή κλαίει κι αναστενάζει
…υπάρχει γλυκός αναστεναγμός; ναι, υπάρχει, αυτός του έρωτα, αλλά ακόμα υποθέτουμε πως μιλάει για έρωτα, σε λίγο θα το επιβεβαιώσουμε…

Σωπαίνω δε μιλώ μα δε βαστώ τα μάτια
…ένας από τους πιο αγαπημένους μου δεκαπεντασύλλαβους μιας και η πρώτη ενέργεια της σιωπής, συγκρούεται όμορφα με μια άλλη αίσθηση και αναπόφευκτα συμβαίνει αυτό που συμβαίνει, ο πόνος δηλαδή
που όλο γυρεύουν να τη δουν και γίνονται κομμάτια

…αυτός ο στίχος μας επιβεβαιώνει αυτό που ήδη είπαμε
…και ουσιαστικά κλιμακώνει αλλά και θερμαίνει το τραγούδι

Σωπαίνω δε μιλώ πονώ και μαραζώνω
…ο στιχουργός εδώ μας βάζει τέσσερα ρήματα σε μόνο ένα στίχο, δείγμα της μεγάλης του στενοχώριας και απογοήτευσης, τέσσερα ρήματα που υμνούν τη μοναξιά, και επίσης κάτι ακόμα σημαντικό, δείχνει μεγάλη “μαγκιά” πως σκάρωσε αυτό εδώ το στιχάκι ο στιχουργός, σπάνιο φαινόμενο σε έναν μόνο στίχο τέσσερα ρήματα
…επίσης παίζει με τα συνώνυμα, μιας και τα δύο πρώτα και τα δύο τελευταία έχουν περίπου την ίδια ετοιμολογία, ακόμα ένα χάρισμα

και για χατίρι σου θαρρώ στο παραθύρι λιώνω
…«θαρρώ», «παραθύρι», λέξεις που προσδιορίζουν χρονολογία, ότι δηλαδή το τραγούδι είναι μιας παλιότερης εποχής, τότε που συμβαίναν τα ωραία, και τα αγόρια κάνανε καντάδες στα κορίτσια, όχι όπως σήμερα, που αφιερώνουν τραγούδια σε ηλεκτρονικούς τοίχους…
κι όταν περάσεις μη ντραπείς έχω μεγάλο δρόμο
…ένα «γεια», ακόμα και αν περάσεις και δεν πεις τίποτα, αρκεί για να απαλύνεις τον πόνο κάποιου… έτσι, για λίγο κουράγιο…
… ενώ όλοι οι άλλοι στίχοι ήταν χωρισμένοι ανά δύο, ήταν δηλαδή το τραγούδι δομημένο ανά δύο στιχάκια… ο τελευταίος στίχος μένει “ξεκρέμαστος”, γιατί άραγε;

_

Το άρθρο γράφτηκε 03.09.2012 για λογαριασμό του “Ορφέα”.
photo: Knas Viam

Κωφάλαλος πόθος

Στίχοι: Ορέστης Ντάντος
Μουσική: Ορέστης Ντάντος
Πρώτη εκτέλεση: Ορέστης Ντάντος 

Κωφάλαλος πόθος άχρηστες γνώσεις δυσοίωνες προγνώσεις
…αυτός ο στίχος αποτελείται από τις τρεις διαφορετικούς στίχους:
…«Κωφάλαλος πόθος», πόθος ο όποιος δεν μπορεί να εκφραστεί και κατά συνέπεια δεν μπορεί να ακουστεί
…«άχρηστες γνώσεις», γνώσεις που έρχονται κατ’ ευθείαν από την τηλεόραση ή από τα lifestyle περιοδικά και κατακλύζουν το μυαλό μας, και πια, δεν μπορεί να χωρέσει τα ουσιώδη
…«δυσοίωνες προγνώσεις», βλέπε Λιακόπουλο, ωροσκόπια και άλλα τέτοια παράδοξα

δερματολογικές διαγνώσεις
Ψυχογενείς ταχυκαρδίες οξείες αναφυλαξίες ενδοψυχοπαθολογίες

…αυτούς τους δύο στίχους ο Ντάντος πρέπει να τους πηρέ κατ’ ευθείαν από κάποια διάγνωση γιατρού ή από κάποιο συνταγολόγιο…
…«ενδοψυχοπαθολογίες» όποιος μου βρει μεγαλύτερη λέξη που έχει μπει σε ελληνικό τραγούδι κερδίζει…
…είναι πραγματικά άξιο λόγου αυτή η γραμμή που ακολουθεί ο Ντάντος, αυτές οι λέξεις με τις μεγάλες συλλαβές κανονικά δε θα έπρεπε να χωράνε σε κανένα τραγούδι, μιας και καταργούν την μουσικότητα αλλά και την μελωδικότητα

ψάχνεις να βρεις τις αιτίες ψάχνεις να βρεις τις αιτίες

στο τέλος μένεις όπως όλοι με τις ίδιες απορίες
…«όλοι» η πιο σημαντική λέξη σε αυτούς τους δύο στίχους μιας και εκφράζει τη μάζα, το πλήθος

Ξανά οι ίδιες ιστορίες καινούριες συνεδρίες και χάπια για τις αϋπνίες
…κάποιες λέξεις πιστεύω πως όταν γράφεται ένα κομμάτι πρέπει αναπόφευκτα να μπουν και να τοποθετηθούν μέσα στο τραγούδι, εδώ οι λέξεις αυτές είναι το «ξανά» όπου μας συνεχίζει το νόημα αλλά και το «συνεδρίες» όπου περικλείει και συμπληρώνει τους προηγούμενους ιατρικούς στίχους, ή όρους
ψάχνεις κι εσύ τις αιτίες ψάχνεις κι εσύ τις αιτίες
στο τέλος μένεις όπως όλοι με τις ίδιες απορίες
οι γιατροί ποτέ δεν ξέρουν το γιατί οι γιατροί ποτέ δεν ξέρουν το γιατί

…ωραίος στίχος μιας και παίζει με τους ήχους των λέξεων

Όταν γυρνάει η ζωή σου τούμπα
βρες μια ζεστή αγκαλιά κι ακούμπα

…θα έλεγα και πριν να γυρίσει…
πριν να κλατάρει το κορμί πριν χάσεις το μυαλό σου
ρίξε νεράκι στο κρασί γαμώ τον εγωισμό σου

…«νεράκι» προσέξτε το υποκοριστικό, μπορεί να είναι μετρικά σωστό από τη λέξη «νερό» αλλά τίποτα δεν είναι τυχαίο, ελάχιστη προσπάθεια άμα κάνουμε, όλα θα είναι καλύτερα
…εδώ φαίνεται πεντακάθαρα η γραμμή που ακολουθεί ο Ντάντος στα τραγούδια του, ή τέλος πάντων στα περισσότερα. Τα νοήματα που θέλει να μας περάσει μας τα λέει φάτσα φόρα, χωρίς υπεκφυγές και αλληγορίες, πράγμα ωραίο

Όταν γυρνάει η ζωή σου τούμπα
βρες μια ζεστή αγκαλιά κι ακούμπα
πριν να κλατάρει το κορμί πριν χάσεις το μυαλό σου

…«κλατάρει» λέξη γεννημένη από την σύγχρονη κοινωνία, και μια λέξη που θα την ακούσεις, κυρίως σε συνεργεία…
ρίξε νεράκι στο κρασί γαμώ τον εγωισμό σου
…μιας και τα τραγούδια του όπως είπαμε δεν είναι και τα πλέον μελωδικά, βρίσκει άλλους τρόπους για να έχουν χρώμα, παίζει με τους ήχους των συμφώνων και έτσι κρατάει τις ισορροπίες

Όλοι γυρνάμε σα χαζοί γύρω απ’ τον εαυτό μας
και σπαταλάμε τη ζωή γαμώ τον εγωισμό μας

…ένα πολύ ωραίο ρεφρέν, που θα μπορούσε κάλλιστα να είναι και γραμμένο σε κάποιο τοίχο ή να αποτελεί σύνθημα για την νεολαία

Τα τραγούδια του Ντάντου όπως είπαμε και πριν, έχουν μια υβριστική γλώσσα ειδικότερα τα τραγούδια του πρώτου δίσκου. Επίσης, πολλά δεν ακολουθούν το μέτρο και τη ρήμα, έτσι γίνονται ξεχωριστά, αλλά και λιγότερο μελωδικά.
Εγώ πάντως θα συνιστούσα σε όποιον νέο γράφει ή ασχολείται με το τραγούδι, να προσπαθήσει να αποκτήσει δικά του εκφραστικά μέσα και χαρακτηριστικά, χαρακτηριστικά που λείπουν από το ελληνικό τραγούδι και που θα το κάνουν καλύτερο.
Επί πρόσθετα, εδώ μπορουμε να καταλάβουμε τη διαφορετικότητα των ανθρώπων.
Ανάλογο τραγούδι -αλλά με μια ποιητική γραφή- που μιλάει για τον εγωισμό είναι το «Αίμα» σε στίχους Στέλλας Βλαχογιάννη, από το «Έχω ένα σχέδιο» του Θέμη Καραμουρατίδη.

_

Το άρθρο γράφτηκε 02.08.2012 για λογαριασμό του “Ορφέα”.

Αχ, να σε δω

Στίχοι: Ορφέας Περίδης
Μουσική: Ορφέας Περίδης
Πρώτη εκτέλεση: Ορφέας Περίδης

Για να καταλάβετε καλύτερα αυτό το τραγούδι, χρειάζεται να σηκωθείτε όρθιοι, να γίνετε για λίγα λεπτά ηθοποιοί και να διαβάσετε το παρακάτω τραγούδι σαν να ήταν ένας μονόλογος που θα έπρεπε να απαγγείλετε σε ένα θέατρο. Επίσης, για να μπείτε στο πετσί του ρόλου χρησιμοποιήστε τα χέρια σας και κάντε με χειρονομίες ότι ακριβώς λέει ο στίχος. Έτσι κι αλλιώς όπως λέει και ο Θηβαίος, ένας στιχουργός όταν γράφει ένα κομμάτι, πρέπει να το απαγγέλει με δυνατή φωνή.

Από τα βάθη της ψυχής
…δείξτε που ακριβώς είναι η ψυχή για εσάς
κι από του νου τα ύψη
…μέχρι που φτάνει το ανάστημά σας;
απ’ το βυθό της θάλασσας
…δείξτε, όπου κι αν μένετε πού είναι η θάλασσα
ως τις βουνοκορφές
…δείξτε ακόμη που περίπου είναι τα βουνά
ψάχνω να σε βρω
…θυμηθείτε τώρα ένα αγαπημένο σας πρόσωπο

Μια σφαίρα υγρή γύρω απ’ τη γη
…ναι, κάντε ένα κύκλο γύρω από τον εαυτό σας
μια ουράνια δεξαμενή
…«δεξαμενή» από τις πιο ωραίες λέξεις που μπορεί να συναντήσουμε μέσα σε ένα τραγούδι
εκεί που λούζονται οι ψυχές
πριν να χαθούν στο σύμπαν
…εδώ ο Περίδης μας δίνει την δικιά του εξήγηση για την μεταθάνατο ζωή, πως όταν φεύγουμε από αυτό το κόσμο, καλλωπιζόμαστε και ομορφαίνουμε για να πάμε κάπου αλλού
με ένα πήδο ένα πρωί
να μπω με μια βουτιά εκεί
…κάντε ένα αλματάκι και φανταστείτε τον παράδεισο
απ’ τον βυθό, απ’ τον πάτο
να δω τα πάνω κάτω
…συνεχίστε να κάνετε τις κινήσεις με τα χέρια, όπως εσείς θέλετε
να βρω όλα τα χαμένα
ίσως να βρω κι εσένα

…φανταστείτε ξανά τον άνθρωπό σας

Αχ, να σε βρω, αχ, να σε βρω
μόνο για λίγο να σε δω

…τώρα μπορείτε να τραγουδήσετε το ρεφρέν, δυνατά, χωρίς φόβο, αλλά με πάθος
ν’ ακούσω τη σκιά σου
να μου φωνάζει γεια σου

…η ποίηση συναντάει την απλότητα και μέσα από την ρουτίνα της καθημερινότητας γεννιέται ο έρωτας

Ακούς στα δέντρα τα πουλιά
άνθρωποι είναι με φτερά
που φέρνουν τα μηνύματα
από τον άλλο κόσμο

…οι ερμηνείες του Περίδη συνεχίζονται για τον άλλο κόσμο, εξάλλου μπορεί να έχει και δίκαιο, αφού κανένας μας δεν ακούει πουλιά να κελαηδούν…
…ένα πολύ μικρό μειονέκτημα, αφού γίνεται συνίζηση μεταξύ «ακούς στα» και χάνεται ένα μικρό νόημα

Φυσάει αέρας στα κλαδιά
μου απαντούν ψιθυριστά

…ο ίδιος ο στιχουργός παίζει με τα νοήματά του, και έτσι συνεχίζεται ωραία το τραγούδι
κι αυτό που ψάχνεις θα στο πουν
τα πιο βαθιά πηγάδια

…«πηγάδι» ένα μέρος σκοτεινό, υγρό και συνήθως μεγάλης έκτασης
…δηλαδή, μέσα από τη μοναξιά, τον πόνο και τα χρόνια, θα μάθεις αυτό που θέλεις

Έψαξα γη και ουρανό
μια περπατώ και μια πετώ

…ρήματα που δένουν απόλυτα με τον πρώτο στίχο
στων δύο κόσμων το κενό
να βρω την χαραμάδα

…για εμένα ο καλύτερος στίχος του τραγουδιού, αφού η «χαραμάδα» συμβολίζει, την απλότητα, συμβολίζει ότι χρειάζεται να ικανοποιούμαστε με το λίγο, θα μπορούσε να γράψει για καταρράκτες ή για αξιοθέατα, μα η ομορφιά κρύβεται στα αθέατα…

Στα βάθη των ωκεανών
ακούω τον ήχο των σεισμών

…βλέπετε εδώ, πως ο στίχος παγώνει, δεν μπορώ να σχολιάσω κάτι, είναι απλά ένας ωραίος στίχος αλλά δεν μου μεταφέρει καμία εικόνα
…παρ’ όλα αυτά είναι βοηθητικός στίχος, αφού το νόημα συμπληρώνεται μετά

κι από την γη που άνοιξε
…σύμβαση πριν, νόημα τώρα
περνάω στον κάτω κόσμο
να βρω όλα τα χαμένα
ίσως να βρω κι εσένα

…ο σχολιασμός έρχεται μέσα από το μύθο
…α και κάπου εδώ μπορείτε να καθίσετε…

Το συγκεκριμένο τραγούδι είναι μια μεταφορά του αρχαίου ελληνικού μύθου «Ορφέας και Ευρυδίκη» όπου ο Ορφέας, φυσικά, είχε κλίσει στη μουσική, έπαιζε άρπα και λύρα. Όποιος κι αν άκουγε τις μελωδίες, ακόμη και τις φάλτσες πραγματικά μαγευόταν. Η μοίρα όμως χτύπησε το μελωδό, και η Ευρυδίκη, η γυναίκα του, αρρώστησε πολύ βαριά και μεταφέρθηκε στον κάτω κόσμο. Ο Ορφέας μαθαίνοντας την είδηση αυτή, κίνησε γη και ουρανό, πάνω και κάτω κόσμους, μέχρι που έφτασε στον Άδη, εκεί όπου βρισκόταν η αγαπημένη του. Για να τη σώσει όμως υπήρχε ένας πολύ δύσκολος όρος, που του έθεσε ο χάροντας και αυτός ήταν να μην κοιτάξει την Ευρυδίκη, παρά μόνο όταν φτάσουν στον πάνω κόσμο. Κατά την διάρκεια της διαδρομής όμως ο ευαίσθητος Ορφέας δεν άντεξε και την κοίταξε. Σχεδόν ακαριαία η γυναίκα του πέθανε πάνω στα ανήμπορα χέρια του, επίσης δεν είχε δεύτερη ευκαιρία για να την φέρει πίσω. Απαρηγόρητος όπως ήταν και χωρίς εμπνεύσεις, ο Ορφέας πέθανε μετά από λίγο καιρό.

_

Το άρθρο γράφτηκε 17.07.2012 για λογαριασμό του “Ορφέα”.
photo: Γιώργος Ιατρίδης

Σαν εσένα

Στίχοι: Παύλος Παυλίδης
Μουσική: Ξύλινα Σπαθιά
Πρώτη εκτέλεση: Ξύλινα Σπαθιά

Τις περισσότερες φορές ακούμε τα τραγούδια χωρίς να αφουγκραζόμαστε τους στίχους. Τα ακούμε ενώ οδηγούμε στο αμάξι, ή χαζεύοντας στον υπολογιστή ή ακόμη και σε μια συναυλία. Είναι πολύ διαφορετικό το να πάρεις ένα τραγούδι και να το διαβάσεις. Να το διαβάσεις πεζά, όπως θα έκανες με ένα ποίημα ή με κάποιο βιβλίο. Διεισδύεις καλύτερα στη δυναμική του στίχου.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα για εμένα αυτό το τραγούδι, μιας και έχουμε συνηθίσει τα τραγούδια του Παυλίδη να μας ξεσηκώνουν, όπως το «Λιωμένο παγωτό», ο «Βασιλιάς της Σκόνης» και τόσα άλλα, αλλά πίσω από αυτό το “ξεσήκωμα” κρύβεται ένας μαγικός στίχος.

Θα ‘θελα να ‘μουν σαν εσένα
…υπάρχουν φορές που όλοι έχουμε πει πως θα θέλαμε να είμαστε σαν αυτόν, επειδή έχει χρήματα ή επειδή έχει αναγνώριση. Εδώ όμως η ζήλεια αντικαθίσταται με την επιθυμία
ιστιοφόρο με τα πανιά του ανοιγμένα
…αν προσέξετε, τα περισσότερα τραγούδια μιλάνε για όνειρα ή για φτερά που πρέπει να ανοίξουν… εδώ ο στιχουργός λέει ακριβώς το ίδιο πράγμα, αλλά με μια τελείως διαφορετική περιγραφή, επίσης μας δίνει την εικόνα και του αέρα, αλλά και της θάλασσας. Πρώτα όμως της θάλασσας
αυτούς που με οδηγούν στην καταιγίδα
σε κάθε αμμουδιά να τους χαρίζω μια πατρίδα
…εδώ κρύβεται όλη η καλοσύνη και η αμέριστη αγάπη που μπορεί να έχει ένας άνθρωπος

Θα ‘θελα να ‘μουν σαν εσένα
ένα δεντράκι με τα κλαδιά του απλωμένα
…είναι ωραίο στα τραγούδια να χρησιμοποιούμε λέξεις που δεν τις ακούμε συχνά… Ίσως σε μερικούς θα πήγαινε το μυαλό σε ποιητικές λέξεις… Ο Παυλίδης το έκανε αυτό μόνο με τη λέξη «δεντράκι»
να μη λυπάμαι, να μην καταλαβαίνω
αυτούς που με πετάνε στη φωτιά να τους ζεσταίνω
…σιγά, σιγά το τραγούδι κλιμακώνει όλο ένα και πιο πολύ, επίσης για εμένα αυτός ο στίχος θα μπορούσε να είναι αφορμή για έμπνευση για κάτι μεγαλύτερο λογοτεχνικά. Κάποιο διήγημα ή ακόμα και ένα βιβλίο

Θα ‘θελα να ‘μουν σαν εσένα
έρημος φάρος πάνω σε βράχια φαγωμένα
…η απόλυτη εικόνα μοναξιάς, αν προχωρούσαμε λίγο το στίχο παραπάνω, θα μπορούσαμε να πούμε πως μέσα στο φάρο κατοικεί κάποιος άνθρωπος, έτσι το συναίσθημα της μοναξιάς μεγαλώνει
να ‘χει χρόνια να περάσει από μπροστά μου το καράβι
…και αμέσως μετά, να ‘χει χρόνια να περάσει από μπροστά μου κάποιος δικός του άνθρωπος
μα εγώ να αναβοσβήνω κάθε βράδυ
…μα εγώ να λάμπω, που; στο σκοτάδι

Θα ‘θελα να ‘μουν σαν εσένα
περιστεράκι με τα φτερά του μαδημένα
…πάλι ο Παυλίδης χρησιμοποιεί υποκοριστικό, ένδειξη τρυφερότητας
να στέκομαι μετά τις Συμπληγάδες
…πολύ ωραίο εδώ, το «μετά τις», έχει ξεπεράσει δηλαδή όλα τα εμπόδια της ζωής
και να κοιτάζω πώς περνούν του κόσμου οι φυγάδες
…με την πρώτη ανάγνωση ο στίχος αυτός νομίζεις πως έχει διαφορετικό νόημα με τους τρεις τελευταίους προηγούμενους, αφού και οι τρεις μιλάγανε για την αγάπη χωρίς καθόλου όρια. Εδώ αν θέλαμε να προσεγγίσουμε το στίχο θα λέγαμε πως τους ανθρώπους που βοήθησε, δηλαδή σε αυτούς που χάρισε την πατρίδα αν και τον οδήγησαν στο κακό, σε αυτούς που ζέστανε αν και τον πετάξανε στη πυρά, και σε αυτούς που ήταν εκεί για να τους δείχνει τη στεριά αν και δεν τον σκέφτηκαν στα μοναχικά βράδια, όλους αυτούς και ακόμα παραπάνω τους συνάντησε νικητές, και στη θέα τους νομίζω πως χάρηκε.
Τέλος, με τη φράση «με τα φτερά του μαδημένα» φέρνει στο νου μου τη φράση του Καβάφη στην «Ιθάκη» «Καλλίτερα χρόνια πολλά να διαρκέσει• και γέρος πια ν’ αράξεις στο νησί»

Ακούγοντας το τραγούδι μετά την επεξεργασία πάλι δεν μένω ικανοποιημένος, έχει πάρα πολύ ωραία νοήματα, τα οποία χάνονται στις καταιγίδες και στις Συμπληγάδες.
Κλείνοντας θα πω, πως στο άκουσμα της «Σιωπής», ένα άλλο πολύ ωραίο του Παυλίδη, έχω “φτιαχτεί” καλύτερα στο να προσέξω τους στίχους, βοηθάει βέβαια και το αργό tempo. Δε θα πω πως ο Παυλίδης έχει γράψει λάθος μουσική, σε καμία περίπτωση, -δεν ξέρω και πολλά για τη μουσικη- αλλά νομίζω πως το αδίκησε λίγο. Ή τέλος ήταν τόσο δυνατοί οι στίχοι, που ίσως να μη γινόνταν να γραφτεί κάτι “αντάξιο”.

_

Το άρθρο γράφτηκε 29.04.2012 για λογαριασμό του “Ορφέα”.
photo: Γιώργος Ιατρίδης

Ψυχές

Στίχοι: Λίνα Δημοπούλου
Μουσική: Νότης Μαυρουδής
Πρώτη εκτέλεση: Μελίνα Ασλανίδου

Υπάρχουν άνθρωποι που έρχονται στη γη
για να πληρώσουν κάποιων άλλων αμαρτίες
…πέρα από τις αμαρτίες (και κυρίως για τον πρώτο στίχο) νομίζω πως ο κάθε άνθρωπος με την γέννησή του έχει ένα χρέος· κάτι για το οποίο βρέθηκε πάνω στη γη, άλλο που μετά παρεκκλίνει και αστοχεί λίγο…
…όμως είναι και βαθιά πολιτικός στίχος

λέγονται άγγελοι και είναι αληθινοί
…εδώ γίνεται μια αντίφαση, «άγγελοι» και «αληθινοί», υπάρχουν όμως φορές που η μεταφορά γίνεται κυριολεξία, για κάτι ανάλογο θα προσπαθήσει να μας πείσει η στιχουργός
…σε αυτόν τον στίχο δε, στηρίζεται πάνω-κάτω όλο το τραγούδι

…αστοχία στο μέτρο, αφού πρέπει να τονιστεί η δεύτερη συλλαβή στο «λέγονται»
κι είναι κρυμμένοι σε αφώτιστες γωνίες
…μου φέρνει μνήμες από την «σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού», όπου δεν νοείτω φεγγάρι και να μην είναι φωτεινό, να λάμπει!

Υπάρχουν άνθρωποι που έρχονται στη γη
…συνέχεια με τον ίδιο ακριβώς στίχο, παρ’ όλα αυτά είναι ωραίο γιατί συνεχίζεται το τραγούδι χωρίς να χαθεί ούτε μια στιγμή συγκέντρωσης μας
σε κάποιους άλλους να χαρίσουν τα φτερά τους

…εδώ γίνεται σύμβαση για τους αγγέλους που μας ανάφερε πιο πάνω και γεμίζει το στίχο με το ρήμα «χαρίζω»
κάποτε μένουνε μονάχοι και γυμνοί
με άδεια χέρια και κουρέλια την καρδιά τους

…εγώ θα έλεγα πως η υπερβολική αγάπη δεν κάνει καλό, η μηδενική το ίδιο, αν ας πούμε κρατάγαμε το ένα φτερό και δίναμε το δεύτερο στον άνθρωπο που αγαπάμε;

Υπάρχουν άνθρωποι που έρχονται στη γη
κι ώσπου να λήξει στη ζωή η βάρδιά τους
…εδώ συνεχίζεται η ομοιοκαταληξία της προηγούμενης στροφής και κάνει το τραγούδι πιο μελωδικό, πιο πλούσιο
…με τη λέξη «βάρδια» καταλαβαίνουμε τα εξής:
α. σαν να το κάνουν για επάγγελμα (κάτι σαν εθελοντική εργασία), ο σκοπός που λέγαμε πιο πριν
β. γέννηση μέχρι θάνατος, αλλά το λέει καλύτερα ο Καζαντζάκης:
“Ερχόμαστε από μια σκοτεινή άβυσσο· καταλήγουμε σε μια σκοτεινή άβυσσο· το μεταξύ φωτεινό διάστημα το λέμε Ζωή.”

κυκλοφορούν παραμιλώντας στη βροχή
μα δεν τους βλέπεις ούτε ακούς τα βήματά τους
…αντίφαση νούμερο δύο, ενώ στην αρχή μας λέει πως κυκλοφορούν, ύστερα μας λέει πως δεν τους βλέπεις, θέλει να μας πει πρώτον, ότι τις ώρες που κυκλοφορούν, οι περισσότεροι άνθρωποι «λείπουν από τη ζωή», οι ώρες δηλαδή είναι από τα μεσάνυχτα μέχρι και το ξημέρωμα
…και δεύτερον είναι αυτό που χαρακτηριστικά λέει ο Εξυπερύ στον Μικρό Πρίγκιπα, “…Είναι απλό: Μόνο με την καρδιά μπορείς και βλέπεις καλά. Τα μάτια δεν μπορούν να δούνε την ουσία…”

Είναι ψυχές που συναντήσαν το Θεό
τη μέρα που έκανε κι εκείνος το ρεπό του

…εδώ η στροφή μοιάζει να είναι εκτός τραγουδιού αλλά για εμένα πατάει καλύτερα από κάθε άλλη
…αρχικά ανατρέπει όλο το τραγούδι, λέει δηλαδή πως δεν υπάρχει κανένας αναμάρτητος και ακόμα πως βρήκαν το Θεό σε μια στιγμή αδυναμίας…
Δική του αρχικά, αλλά και δικιά τους, για τις ψυχές δηλαδή
κι έτσι εκπέσανε για πάντα στον
καημό
…”εκπέσανε”, σίγουρα δεν είναι και η πιο εύηχη λέξη για τραγούδι
μοιραίοι κι όμορφοι σα θάλασσες του νότου
…μα και ο καημός έχει ομορφιά
…πάρα πολύ καλή η τελευταία ομοιοκαταληξία, συνδέοντας δύο λέξεις με μία


Το τραγούδι μας τα έχει πει όλα, χωρίς στην ουσία να μας έχει πει τίποτα. Δε πέφτει σε λεπτομέρειες για τις πράξεις που έχουν κάνει, αλλά τονίζει απλά την ύπαρξη τους, και σίγουρα τέτοιους ανθρώπους έχει δει και έχει γνωρίσει η στιχουργός. Ακόμα μου αρέσουν πάρα πολύ τα τραγούδια που δεν έχουν ρεφρέν! Τραγούδι που έχει πολλά κοινά στοιχεία με αυτό είναι οι «Άγιοι» του Θανάση Παπακωνσταντίνου.

_

Το άρθρο γράφτηκε 23.03.2012 για λογαριασμό του “Ορφέα”.